rozwiń menu główne

Historia obozu

  • Ogólne informacje

    Niemiecki obóz koncentracyjny w Lublinie, tzw. Majdanek, powstał na mocy decyzji Heinricha Himmlera. Podczas wizyty w Lublinie w lipcu 1941 r., powierzył on dowódcy SS i policji w dystrykcie lubelskim Odilowi Globocnikowi zadanie zbudowania obozu „dla 25-50 tysięcy więźniów, którzy byliby wykorzystywani w warsztatach oraz na budowach SS i policji”. Mieli oni stanowić darmową siłę roboczą dla realizacji planów rozbudowy III Rzeszy.

  • Zabudowa obozu

    W pierwszym okresie funkcjonowania Majdanka jego biura, kwatery dla oficerów SS, a także koszary dla załogi obozowej były czasowo zlokalizowane w Lublinie. Komendanturę obozu umieszczono w budynku przy ul. Ogrodowej 12, załogę wartowniczą w gmachu szkoły im. Vetterów przy ul. Bernardyńskiej, a wyższą kadrę w domach znajdujących się w okolicy obozu.

  • Proces przyjmowania do obozu

    Większe grupy więźniów przywożono do Lublina najczęściej w bydlęcych wagonach, natomiast przy mniejszych transportach, przeważnie z dystryktu lubelskiego, używano samochodów ciężarowych. Podczas podróży nie dostarczano deportowanym ani pożywienia ani wody. Trudne warunki podczas transportu były przyczyną wysokiej śmiertelności. Ciała zmarłych wyładowywano dopiero po przybyciu do Lublina.

  • Pochodzenie więźniów

    Na Majdanku więziono ogółem około 150 tysięcy mężczyzn, kobiet i dzieci różnych narodowości. W pierwszym okresie istnienia obozu większość osadzonych stanowili jeńcy sowieccy wykorzystywani jako siła robocza. Masowo ginęli oni w obozie na skutek prymitywnych warunków bytowych, epidemii tyfusu oraz brutalnego traktowania ze strony załogi.

  • Załoga

    Naczelną władzę w KL Lublin sprawował komendant. Odpowiadał on za całokształt spraw związanych z funkcjonowaniem obozu, koordynację działań jego wszystkich struktur organizacyjnych oraz bezpieczeństwo i izolację.

  • Warunki bytowe

    Majdanek uchodził za jeden z najbardziej prymitywnych obozów, w którym panowały katastrofalne warunki bytowe. Drewniane baraki, zwłaszcza typu stajennego, nie chroniły więźniów przed warunkami atmosferycznymi. Zimą do baraków wstawiano dwa niewielkie piecyki, które nie były w stanie ogrzać tak dużych i nieszczelnych pomieszczeń.

  • Rozkład dnia

    W zależności od pory roku dzień w KL Lublin zaczynał się o godzinie 5 lub 6 rano. Więźniowie w bardzo szybkim tempie musieli się ubrać, zaścielić prycze oraz spożyć śniadanie w postaci kubka czarnej, niesłodzonej kawy zbożowej, ewentualnie naparu z zielska czy wodnistej zupy zaprawionej mąką razową.

  • Praca

    Praca na Majdanku, tak jak w innych obozach, była jednym z narzędzi prześladowania i eksterminacji, a więźniowie traktowani byli jako źródło darmowej siły roboczej.

  • Kary

    Panujący na polach więźniarskich terror był zaplanowanym elementem obozowego reżimu. Kary i szykany były stosowane przez władze obozowe i więźniów funkcyjnych nawet za najdrobniejsze wykroczenia.

  • Ubiór i oznaczenia więźniów

    W baraku nr 43 rejestrowano więźniów oraz nadawano im numery i oznaczenia według określonej kategorii. Zdolni do pracy byli kierowani do łaźni, gdzie poddawano ich kąpieli i dezynfekcji. Osoby do 14 roku życia traktowano jako dzieci, wpisywano do kartotek odzieżowych matek i umieszczano na polu kobiecym. Następnie nowo przybyłym nadawano oznaczenia obozowe i numer więźniarski.

  • Więźniowie funkcyjni

    Więźniowie funkcyjni zajmowali ważną pozycję w strukturze organizacyjnej obozu. Mogli oni liczyć na przywileje w zamian za pomoc w sprawowaniu nadzoru nad pozostałymi. Od władzy, jaką powierzyło im kierownictwo obozu zależało często życie lub śmierć więźniów. Brutalne zachowanie funkcyjnych, nieustannie zagrożonych możliwością utraty pozycji, spotykało się z ostrą krytyką ze strony współwięźniów.

  • Rewir - szpital obozowy

    Od końca 1941 r. kierowano na Majdanek więźniów-lekarzy z innych obozów koncentracyjnych. Od lutego 1942 r. powierzono im prace nad stworzeniem rewiru, szpitala obozowego. W miarę rozrostu Majdanka i rozszerzania się epidemii tyfusu w pierwszym kwartale 1943 r. utworzono filie rewiru na każdym polu.

  • Eksterminacja

    Na skutek eksterminacji pośredniej oraz bezpośredniej na Majdanku zginęło blisko 80 tysięcy ludzi, z czego około 60 tysięcy to Żydzi. Przyczyną wysokiej śmiertelności w obozie oprócz całokształtu warunków bytowych, pracy oraz chorób były bezpośrednie formy uśmiercania. Należały do nich m.in. topienie w dołach kloacznych, wieszanie, bicie na śmierć czy zastrzyki fenolu w serce.

  • Ruch oporu

    Za ruch oporu na Majdanku można uważać wszystkie formy przeciwstawiania się reżimowi obozowemu oraz wszelkie próby samoobrony przed obozową rzeczywistością.

  • Likwidacja obozu

    W związku z szybko postępującą ofensywą wojsk radzieckich wiosną 1944 roku zaczęto przygotowywać obóz do likwidacji. W marcu 1944 r. Inspektorat Obozów Koncentracyjnych zarządził ewakuację KL Lublin. Od kwietnia więźniów wywożono do obozów w Natzweiler, Gross–Rosen, Auschwitz, Płaszowie, Ravensbrűck i Mauthausen. Szacuje się, że dziesięcioma transportami wysłano 12–15 tysięcy osób.

  • Obóz pracy Wehrmachtu

    Od maja 1944 r. na V polu więźniarskim zorganizowano obóz pracy Wehrmachtu. Nie podlegał on władzom KL Lublin, a tym samym jego więźniowie nie byli ewidencjonowani jako osadzeni w obozie koncentracyjnym.

  • Obóz NKWD

    Obóz NKWD funkcjonował od sierpnia 1944 r. na terenie byłego obozu koncentracyjnego. Osadzono w nim zdekonspirowanych żołnierzy Armii Krajowej i Batalionów Chłopskich. Aresztowanych przetrzymywano na III polu więźniarskim Majdanka w barakach typu stajennego.

  • Procesy

    Jeszcze podczas funkcjonowania obozu zostali aresztowani, osądzeni przez Wyższy Sąd SS i Policji i skazani na karę śmierci za nadużycia władzy dwaj komendanci Majdanka: Karl Otto Koch i Arthur Hermann Florstedt.

Społeczności

Newsletter

polski

english