rozwiń menu główne

05.11.2019

76 lat od dnia największej egzekucji w historii niemieckich obozów koncentracyjnych

3 listopada 2019 roku w Państwowym Muzeum na Majdanku obchodziliśmy 76. rocznicę „Akcji Erntefest”. Tego dnia przy obelisku symbolizującym zamordowanych więźniów zgromadzeni składając wiązanki, białe kamienie oraz paląc znicze oddali cześć ofiarom brutalnego mordu, który miał miejsce na Lubelszczyźnie 3 i 4 listopada 1943 roku.

76 lat temu Niemcy dokonali na terenie KL Lublin (Majdanek), obozów pracy w Trawnikach i Poniatowej, a także kilku mniejszych placówkach pracy na Lubelszczyźnie masowej egzekucji pod kryptonimem „Aktion Erntefest” („Dożynki”). Zamordowano wówczas niemal wszystkich żydowskich więźniów, a liczba ofiar sięgnęła około 42 tys. dzieci, kobiety i mężczyzn. Operacja była pokłosiem rozkazu Heinricha Himmlera, który wobec narastającego sporu pomiędzy SS a innymi instytucjami państwa nazistowskiego o dostęp do pozostałych przy życiu robotników żydowskich wbrew ekonomicznym kalkulacjom a kierując się własnymi ambicjami nakazał ich rozstrzelanie. Dogodnym pretekstem okazały się udane powstania w obozach zagłady w Treblince (2 sierpnia) i Sobiborze (14 października). Wykonanie rozkazu powierzono dowódczy SS i policji w dystrykcie lubelskim Jakobowi Sporrenbergowi, który zastąpił na stanowisku osławionego Odilo Globocnika. Do dyspozycji miał on oddziały Waffen SS, policji porządkowej, a także niemieckiej policji bezpieczeństwa – łącznie ponad 2 tys. osób.

Pod koniec października w poszczególnych obozach zmuszono więźniów do wykopania nieregularnych kształtem rowów. Trzy z nich powstały na Majdanku za polem V w pobliżu krematorium. Zgodnie z rozprzestrzenioną pogłoską miały one pełnić funkcje obronne. Prawdziwe ich przeznaczenie wyszło na jaw dopiero w dniu masowej egzekucji.

3 listopada teren KL Lublin otoczyły wyznaczone do tego celu jednostki, zaś rolę SS-manów z załogi obozu ograniczono do selekcjonowania Żydów na polach więźniarskich i eskortowania ich do punktu zbornego na polu V. Tam ofiary musiały rozebrać się, a następnie pędzono je nago do rowów egzekucyjnych, w których kładły się twarzą do ziemi, zaś ustawieni nad ich skrajem funkcjonariusze policji bezpieczeństwa strzelali im w kark lub tył głowy. Podobny przebieg miały egzekucje w pozostałych miejscach. Aby zagłuszyć krzyki mordowanych i strzały nadawano z głośników muzykę taneczną i marsze wojskowe. Tego dnia zamordowano także Żydów przypędzonych z obozów na Lipowej (obecnie znajduje się tam centrum handlowe Plaza), Flugplatzu (dawne zakłady lotnicze przy ul. Wrońskiej) i Sportplatzu. W ciągu zaledwie kilku godzin na Majdanku rozstrzelano ok. 18 tys. osób, zaś w Trawnikach kolejnych ok. 10 tys. osób. Z kolei 4 listopada egzekucjami objęto więźniów żydowskich obozu pracy w Poniatowej, gdzie niewielka grupa stawiła opór szybko jednak zdławiony przez Niemców. Zamordowano tam ok. 14 tys. osób.

Tymczasowo przy życiu pozostawiono na Majdanku ok. 600 więźniów żydowskich, w tym połowę stanowiły kobiety zatrudnione przy segregacji mienia ofiar. W połowie kwietnia 1944 r. wywieziono je do KL Auschwitz, gdzie niedługo po przybyciu zostały zamordowane w komorze gazowej. Z kolei mężczyzn zmuszono do palenia ciał w KL Lublin, Poniatowej i lesie Borek k/Chełma. Niemal wszystkich rozstrzelano po wykonaniu makabrycznej pracy.

Wojnę przeżyła zaledwie garstka uciekinierów, w tym kobiety i mężczyźni. „Aktion Erntefest” była największą w historii niemieckich obozów koncentracyjnych masową egzekucją. Na trwałe zmieniła ona strukturę więźniarską Majdanka, w której dominować zaczęli Polacy. Z uwagi na brak robotników likwidacji uległy obozy na Flugplatzu, a także w Poniatowej i Trawnikach. Jako ofiary operacji należy traktować także więźniów Majdanka ukrywających się na tzw. „aryjskich papierach”, których zamordowano już po jej zakończeniu na skutek denuncjacji.

„Aktion Erntefest” kończyła rozpoczętą w połowie marca 1942 r. eksterminację ludności żydowskiej w ramach „Aktion Reinhardt”, którą Niemcy rozpoczęli od likwidacji lubelskiego getta. Należy zatem pamiętać, że ludobójcza operacja swój początek i koniec miała właśnie w Lublinie.

Po pełnym powiększeniu użyj klawiszy strzałek, aby zmienić obraz oraz klawisza ESC, aby zamknąć powiększenie

  • Powiększ obraz: 76 lat od dnia największej egzekucji w historii niemieckich obozów koncentracyjnych
  • Powiększ obraz: 76 lat od dnia największej egzekucji w historii niemieckich obozów koncentracyjnych
  • Powiększ obraz: 76 lat od dnia największej egzekucji w historii niemieckich obozów koncentracyjnych
  • Powiększ obraz: 76 lat od dnia największej egzekucji w historii niemieckich obozów koncentracyjnych
  • Powiększ obraz: 76 lat od dnia największej egzekucji w historii niemieckich obozów koncentracyjnych
  • Powiększ obraz: 76 lat od dnia największej egzekucji w historii niemieckich obozów koncentracyjnych
  • Powiększ obraz: 76 lat od dnia największej egzekucji w historii niemieckich obozów koncentracyjnych
  • Powiększ obraz: 76 lat od dnia największej egzekucji w historii niemieckich obozów koncentracyjnych
  • Powiększ obraz: 76 lat od dnia największej egzekucji w historii niemieckich obozów koncentracyjnych
  • Powiększ obraz: 76 lat od dnia największej egzekucji w historii niemieckich obozów koncentracyjnych
  • Powiększ obraz: 76 lat od dnia największej egzekucji w historii niemieckich obozów koncentracyjnych
  • Powiększ obraz: 76 lat od dnia największej egzekucji w historii niemieckich obozów koncentracyjnych
  • Pokaż powiększenie powyżej: 76 lat od dnia największej egzekucji w historii niemieckich obozów koncentracyjnych
  • Pokaż powiększenie powyżej: 76 lat od dnia największej egzekucji w historii niemieckich obozów koncentracyjnych
  • Pokaż powiększenie powyżej: 76 lat od dnia największej egzekucji w historii niemieckich obozów koncentracyjnych
  • Pokaż powiększenie powyżej: 76 lat od dnia największej egzekucji w historii niemieckich obozów koncentracyjnych
  • Pokaż powiększenie powyżej: 76 lat od dnia największej egzekucji w historii niemieckich obozów koncentracyjnych
  • Pokaż powiększenie powyżej: 76 lat od dnia największej egzekucji w historii niemieckich obozów koncentracyjnych
  • Pokaż powiększenie powyżej: 76 lat od dnia największej egzekucji w historii niemieckich obozów koncentracyjnych
  • Pokaż powiększenie powyżej: 76 lat od dnia największej egzekucji w historii niemieckich obozów koncentracyjnych
  • Pokaż powiększenie powyżej: 76 lat od dnia największej egzekucji w historii niemieckich obozów koncentracyjnych
  • Pokaż powiększenie powyżej: 76 lat od dnia największej egzekucji w historii niemieckich obozów koncentracyjnych
  • Pokaż powiększenie powyżej: 76 lat od dnia największej egzekucji w historii niemieckich obozów koncentracyjnych
  • Pokaż powiększenie powyżej: 76 lat od dnia największej egzekucji w historii niemieckich obozów koncentracyjnych

Społeczności

polski

english