rozwiń menu główne

04.01.1905

Ewakuacja. Odcinek 4. Transport do Gross-Rosen – więźniowie.

Zapraszamy na czwarty odcinek cyklu o ewakuacji więźniów z obozu na Majdanku

Ewakuacja. Odcinek 4. Transport do Gross-Rosen – więźniowie.

Transportem ewakuacyjnym do Gross-Rosen wieziono wielu ważnych więźniów. Byli to m.in. dowódcy poszczególnych okręgów AK, działacze polityczni, lekarze i wiele innych, nietuzinkowych osób.

Jedną z najwybitniejszych postaci w tej grupie był prof. Stanisław Poniatowski – wybitny polski etnograf. Odbył studia w Instytucie Politechnicznym w Warszawie, a następnie na uniwersytecie w Zurychu. Brał udział, jako ochotnik, w wojnie polsko-sowieckiej. Od 1924 r. wykładowca na Uniwersytecie Warszawskim (od 1934 r. profesor nadzwyczajny). Aresztowany w 1942 r. za tajne nauczanie i pomoc Żydom. Więziony na Pawiaku, Majdanku, w Gross-Rosen i Leitmeritz, gdzie zmarł 7 stycznia 1945 r. Jedną z jego ważniejszych prac stanowiła rozprawa „O pochodzeniu ludów aryjskich” (1932).

Franciszek Brzezicki z Żytomierza w chwili gdy trafił na Majdanek miał zaledwie 19 lat. Być może to hart ducha i doświadczenia wyniesione z domu (przeżył głód na Ukrainie w 1933 r.) pozwoliły mu łatwiej znieść obozową niedolę. Przetrwał zarówno śledztwo prowadzone przez gestapo w Żytomierzu, jak i ponad roczny pobyt na Majdanku, a także w kolejnych obozach koncentracyjnych: Gross-Rosen i Leitmeritz. Po zakończeniu wojny bezpośrednio z Litomerzyc został wcielony do Armii Czerwonej. Po odbyciu służby wrócił do domu na Ukrainie. W 1950 r. został skazany przez władze sowieckie na 10 lat łagrów, amnestionowany w 1955 r. Franciszek Brzezicki zawsze podkreślał swoje polskie pochodzenie.

Feliks Siejwa – autor wspomnień „Więzień III pola”, aresztowany w Warszawie w 1942 r. Przebył gehennę obozową, począwszy od więzienia na Pawiaku, poprzez Majdanek, Gross Rosen na Leitmeritz kończąc. Tam doczekał wolności.

Tadeusz Garczyński – autor książki „Więzień nr 3873”, aresztowany w roku 1942 w Warszawie. Początkowo był osadzony na Pawiaku, a następnie przewieziony został na Majdanek, a stąd do Gross-Rosen i Leitmeritz.

Antoni Wolf – kapitan Wojska Polskiego, kwatermistrz Szpitala Ujazdowskiego w Warszawie. Aresztowany w 1942 r. i więziony na Pawiaku, 18 stycznia 1943 r. przewieziony na Majdanek. W kwietniu 1944 r. trafił do Gross-Rosen, a następnie do KL Sachsenhausen.

W transporcie znaleźli się także członkowie obozowej organizacji AK: Kazimierz Kobuz, Witold Sopoćko, Jerzy Szcześniewski, Henryk Wieliczański (także lekarz) oraz inni lekarze i tłumacze, m.in. doktorzy Ryszard Hanusz, Tadeusz Kosibowicz, Romuald Sztaba czy Krzysztof Radziwiłł. Ten ostatni pełnił na Majdanku funkcję tłumacza na II polu, po wojnie został posłem i przez pewien czas pełnił funkcję szefa protokołu dyplomatycznego w Ministerstwie Spraw Zagranicznych.

Do Gross-Rosen wywieziono łącznie 800 Polaków, a wśród nich znajdowali się: Edward Capiga, Zdzisław Cynkin, Edward Karabanik, Józef Korcz, Mieczysław Krygowski, Edward Laskus, Jan Michalak, Kazimierz Niesiobędzki, Tadeusz Ogrodowczyk, Stanisław Pawlak, Rudolf Sidorów, Czesław Skoraczyński. Ich nazwiska są znane, ponieważ złożyli później obszerne relacje, z których część została wydana w postaci książek.


W następnym odcinku przedstawione zostaną transporty do KL Auschwitz. Zachęcamy do śledzenia tego cyklu.

Autor: Krzysztof Tarkowski

Na zdjęciach od lewej:

Zdzisław Cynkin, Franciszek Brzezicki,

Kazimierz Kobus, Jan Michalak

Edward Karabanik, Kazimierz Niesiobędzki,

Andrzej Ochlewski, Stanisław Poniatowski

Tadeusz Ogrodowczyk, Czesław Skoraczyński,

Romuald Sztaba, Kazimierz Wdzięczny

Rudolf Sidorów, Edward Capiga

Po pełnym powiększeniu użyj klawiszy strzałek, aby zmienić obraz oraz klawisza ESC, aby zamknąć powiększenie

  • Ewakuacja. Odcinek 4. Transport do Gross-Rosen – więźniowie.
  • Ewakuacja. Odcinek 4. Transport do Gross-Rosen – więźniowie.
  • Ewakuacja. Odcinek 4. Transport do Gross-Rosen – więźniowie.
  • Ewakuacja. Odcinek 4. Transport do Gross-Rosen – więźniowie.
  • Ewakuacja. Odcinek 4. Transport do Gross-Rosen – więźniowie.
  • Ewakuacja. Odcinek 4. Transport do Gross-Rosen – więźniowie.
  • Ewakuacja. Odcinek 4. Transport do Gross-Rosen – więźniowie.
  • Pokaż powiększenie powyżej: Ewakuacja. Odcinek 4. Transport do Gross-Rosen – więźniowie.
  • Pokaż powiększenie powyżej: Ewakuacja. Odcinek 4. Transport do Gross-Rosen – więźniowie.
  • Pokaż powiększenie powyżej: Ewakuacja. Odcinek 4. Transport do Gross-Rosen – więźniowie.
  • Pokaż powiększenie powyżej: Ewakuacja. Odcinek 4. Transport do Gross-Rosen – więźniowie.
  • Pokaż powiększenie powyżej: Ewakuacja. Odcinek 4. Transport do Gross-Rosen – więźniowie.
  • Pokaż powiększenie powyżej: Ewakuacja. Odcinek 4. Transport do Gross-Rosen – więźniowie.
  • Pokaż powiększenie powyżej: Ewakuacja. Odcinek 4. Transport do Gross-Rosen – więźniowie.

Społeczności

polski

english