rozwiń menu główne

09.01.1905

Ewakuacja. Odcinek 8. Białe autobusy hr. Bernadottego

Zapraszamy na ósmy odcinek cyklu o ewakuacji więźniów z obozu na Majdanku

Ewakuacja. Odcinek 8. Białe autobusy hr. Bernadottego

Pod koniec wojny władze neutralnej Szwecji zwróciły się do rządu III Rzeszy z prośbą o zwolnienie z obozów koncentracyjnych wszystkich obywateli państw skandynawskich (w tym więźniów żydowskich). Nie od razu akcja się powiodła. Dopiero w lutym 1945 r. wydano zgodę na wizytę powołanego na wiceprzewodniczącego Szwedzkiego Czerwonego Krzyża. Hrabia Folke Bernadotte kilkukrotnie spotykał się z dygnitarzami niemieckimi, m.in.: z Joachimem von Ribbentropem, Ernstem Kaltenbrunnerem, Walterem Schellenbergiem, a w końcu nawet z Heinrichem Himmlerem. Rezultatem części tych negocjacji (prowadzono także rozmowy na temat wyjścia Niemiec z wojny) stała się zgoda na uwolnienie więźniów skandynawskich, ale Szwedzi na tym nie poprzestali. Tak długo prowadzili rozmowy (często przerywane), że w końcu doszło do zgody na wywiezienie Skandynawów z terenów III Rzeszy. Akcja ta objęła niemal wszystkie niemieckie obozy koncentracyjne. Dopiero po 20 kwietnia Niemcy wyrazili zgodę na wywiezienie do Szwecji kobiet z obozu w Ravensbrück. Do początku maja 1945 r. do Szwecji ewakuowano ok. 5200 obywatelek Polski (w tym dużą grupę kobiet żydowskich). Do końca roku przyjęto jeszcze kilka tysięcy obywateli Polski, w tym także mężczyzn.

Wśród uratowanych była duża grupa kobiet, które przeszły przez obóz na Majdanku. Było ich ponad 300. Wśród nich były Jadwiga Wiśnioch z Kurowa oraz Irena Kieruczenko z Radomia. Na stronie internetowej Biblioteki w Lund można znaleźć zanimizowane ankiety składane przez uratowane Polki. Wiele z tych ankiet dotyczy także obozu na Majdanku.

Aby uniknąć ofiar wśród ewakuowanych, w kraju, gdzie niepodzielnie panowało lotnictwo alianckie ostrzeliwujące wszystko, co się na drogach w Niemczech poruszało, autobusy pomalowano na biało. Oznaczono je także dużymi znakami czerwonego krzyża.

Była to największa akcja humanitarna II wojny światowej. Kopia jednej z list zawierająca nazwiska uratowanych przez Szwedów Polek znajduje się obecnie w zbiorach archiwalnych Państwowego Muzeum na Majdanku.


Na zdjęciach:

Autobusy, którymi przeprowadzono ewakuację

Wykaz Polek wywiezionych z niemieckich obozów koncentracyjnych i znajdujących się w Szwecji

Jadwiga Wiśnioch z Kurowa, więźniarka z obozu w Ravensbrück wywieziona do Szwecji

Wspomnienie Ireny Kieruczenko dotyczące pomocy Szwedzkiego Czerwonego Krzyża

Fragment zanonimizowanej ankiety Ireny Kieruczenko ze zbiorów Biblioteki w Lund.

Trasa ewakuacji kobiet z północnych Niemczech w kwietniu i maju 1945 r.
Legenda: Smalandia – prowincja w Szwecji gdzie docelowo rozmieszczono 25 obozów z ewakuowanymi kobietami

Po pełnym powiększeniu użyj klawiszy strzałek, aby zmienić obraz oraz klawisza ESC, aby zamknąć powiększenie

  • Ewakuacja odcinek 8. Białe autobusy hr. Bernadottego
  • Ewakuacja odcinek 8. Białe autobusy hr. Bernadottego
  • Ewakuacja odcinek 8. Białe autobusy hr. Bernadottego
  • Ewakuacja odcinek 8. Białe autobusy hr. Bernadottego
  • Ewakuacja odcinek 8. Białe autobusy hr. Bernadottego
  • Ewakuacja odcinek 8. Białe autobusy hr. Bernadottego
  • Ewakuacja odcinek 8. Białe autobusy hr. Bernadottego
  • Pokaż powiększenie powyżej: Ewakuacja odcinek 8. Białe autobusy hr. Bernadottego
  • Pokaż powiększenie powyżej: Ewakuacja odcinek 8. Białe autobusy hr. Bernadottego
  • Pokaż powiększenie powyżej: Ewakuacja odcinek 8. Białe autobusy hr. Bernadottego
  • Pokaż powiększenie powyżej: Ewakuacja odcinek 8. Białe autobusy hr. Bernadottego
  • Pokaż powiększenie powyżej: Ewakuacja odcinek 8. Białe autobusy hr. Bernadottego
  • Pokaż powiększenie powyżej: Ewakuacja odcinek 8. Białe autobusy hr. Bernadottego
  • Pokaż powiększenie powyżej: Ewakuacja odcinek 8. Białe autobusy hr. Bernadottego

Społeczności

polski

english