rozwiń menu główne

05.08.2020

Sowiecki obóz filtracyjny NKWD na Majdanku. Odcinek 1

Przedstawiamy nowy cykl mający na celu zaprezentowanie wybranych sylwetek żołnierzy AK, którzy przeszli przez sowiecki obóz filtracyjny NKWD na Majdanku. W sześciu odcinkach przedstawimy mini leksykon oficerów i podoficerów osadzonych na terenie byłego niemieckiego obozu koncentracyjnego.

Po walkach z Niemcami w dniach 23–25 lipca 1944 r. wojska sowieckie 1. Frontu Białoruskiego zajęły Lublin. Współdziałające z nimi wówczas oddziały Armii Krajowej początkowo traktowane były jako formacje sojusznicze. Do 27 lipca 1944 r. żołnierze AK patrolowali miasto oraz pełnili warty w ważniejszych punktach Lublina. W ostatnich dniach lipca 1944 r. sytuacja ta uległa zmianie, co doprowadziło do zatrzymania i ostatecznie aresztowania 4 sierpnia 1944 r. gen. Kazimierza Tumidajskiego „Marcina”, komendanta Okręgu Lublin Armii Krajowej. Generała jeszcze tego samego dnia wywieziono i przetransportowano samolotem do Moskwy, a podległych mu żołnierzy zaczęto osadzać w byłym więzieniu gestapo na Zamku Lubelskim, w siedzibie i placówkach NKWD oraz Smiersz (sowieckiego kontrwywiadu wojskowego) w Lublinie, a od 6 sierpnia 1944 r. na Majdanku.


Sylwetek żołnierzy AK, którzy przeszli przez sowiecki obóz filtracyjny NKWD na Majdanku: Płk. Janusz Mościcki, Mjr Kazimierz Kryński, Jan Kazimierz Mickunas

Płk. Janusz Mościcki – urodzony 10 stycznia 1906 r. w majątku Kierz (pow. Błonie), zmarł 30 stycznia 1985 r. w Poznaniu. Jako dziecko wraz z rodziną został wywieziony do Rosji, skąd wrócili w 1918 r. Młody Mościcki uczęszczał do gimnazjum we Wrześni. Następnie wstąpił do dęblińskiej „Szkoły Orląt”, w której w 1928 r. uzyskał uprawnienia pilota. Następnie studiował na Wydziale Rolnym Uniwersytetu Poznańskiego. Działał także w Poznańskim Klubie Lotniczym. W kampanii wrześniowej por. Mościcki walczył jako dowódca plutonu lotnictwa łącznikowego nr 6 (przy Armii Poznań). Po klęsce przeszedł do konspiracji i działał na Lubelszczyźnie pod pseudonimami „Jacek” i „Bocian”. Pełnił funkcję szefa referatu lotnictwa w Oddziale III Komendy Okręgu AK Lublin. Był organizatorem i dowódcą operacji „Most I” (lądowanie alianckiego samolotu Dakota pod Lublinem wiosną 1944 r.). W obozie NKWD na Majdanku znalazł się po aresztowaniu na ulicach Lublina w pierwszych dniach sierpnia 1944 r. 23 sierpnia 1944 r. został wywieziony transportem kolejowym do Riazania i Diagilewa. Do kraju powrócił w 1947 r.

Mjr Kazimierz Kryński – urodzony 3 marca 1881 r. w Ortelu Królewskim (Podlaskie), zmarł 26 marca 1955 r. w Gdańsku. Studiował od 1903 r. medycynę na Uniwersytecie Medycznym w Moskwie. Tu w 1909 r. uzyskał dyplom i tytuł lekarza ze specjalizacją okulistyczną. Początkowo służył w armii carskiej, a od 1918 r. w Wojsku Polskim. Pracował jako ordynator i szef wojskowych placówek medycznych w Brześciu i Poznaniu. Od 1930 r. przebywał w stanie spoczynku. Został ponownie powołany do wojska w sierpniu 1939 r. do służby w Armii Poznań. Wraz ze swym szpitalem polowym dostał się do niewoli po bitwie nad Bzurą. Został zwolniony w 1940 r. Osiedlił się w Białej Podlaskiej. Działał w konspiracji, w związku z czym w lipcu 1944 r. został powołany na stanowisko lekarza 34. Pułku Piechoty AK. Aresztowano go 13 sierpnia 1944 r. i przewieziono na Majdanek. Osadzono go w obozie NKWD na III polu. 23 sierpnia 1944 r. został wywieziony transportem kolejowym do Riazania i Diagilewa. Do kraju powrócił we listopadzie 1947 r. Pracował jako okulista w Tczewie. Został pochowany w Łomazach.

Jan Kazimierz Mickunas – urodzony 20 kwietnia 1907 r. w Kazimierzy Wielkiej, zmarł 2 listopada 1973 r. w Poznaniu. Był nie tylko jednym z najlepszych jeźdźców w Polsce, ale także pedagogiem, autorem wielu książek (w tym doskonałego podręcznika do nauki języka angielskiego). Jako absolwent gimnazjum w Sosnowcu wstąpił do Wojska Polskiego. Ukończył jako prymus Szkołę Podchorążych w Warszawie oraz Oficerską Szkołę Artylerii w Toruniu. Brał udział w wielu konkursach hippicznych w Polsce, zwykle zwyciężając. W czerwcu 1939 r. otrzymał awans na stopień kapitana. Kampanię wrześniową 1939 r. odbył wraz z 7. Pułkiem Artylerii Ciężkiej (Armia Poznań). 20 września 1939 r. dostał się do niewoli niemieckiej. Był więziony w kilku oflagach – ostatecznie 28 czerwca 1940 r. uciekł z obozu w Woldenbergu (Oflag II C). Powrócił do kraju i włączył się w działalność konspiracyjną pod ps. „Sterling”. Dowodził m.in. oddziałem partyzanckim AK pod Lubartowem. 3 sierpnia zgłosił się do służby w Armii Berlinga, ale już 12 sierpnia został aresztowany. Osadzono go na Zamku, a następnego dnia przeniesiono na Majdanek do obozu NKWD. Stąd 23 sierpnia 1944 r. został wywieziony do Riazania. 22 marca 1946 r. uciekł wraz z dwójką przyjaciół do Wilna, a następnie przedostał się do Poznania. Amnestionowany w 1947 r., wrócił do swego nazwiska oraz do pracy pedagoga. Uczył młodzież, pisał podręczniki do angielskiego (My English Book wznawiany 17 razy). Wrócił także do jazdy konnej, był m.in. międzynarodowym sędzią w tej dziedzinie. W 1956 r. otrzymał awans na stopień majora. Został pochowany na Powązkach w Warszawie.

Po pełnym powiększeniu użyj klawiszy strzałek, aby zmienić obraz oraz klawisza ESC, aby zamknąć powiększenie

  • Baraki 1 i 2 z III pola - miejsce, gdzie przetrzymywani byli przez NKWD żołnierze AK
  • Płk. Janusz Mościcki
  • Mjr Kazimierz Kryński
  • Jan Kazimierz Mickunas
  • Pokaż powiększenie powyżej: Baraki 1 i 2 z III pola - miejsce, gdzie przetrzymywani byli przez NKWD żołnierze AK
  • Pokaż powiększenie powyżej: Płk. Janusz Mościcki
  • Pokaż powiększenie powyżej: Mjr Kazimierz Kryński
  • Pokaż powiększenie powyżej: Jan Kazimierz Mickunas

Społeczności

polski

english