rozwiń menu główne

21.10.2016

Zofia Leszczyńska (1926–2016)

Z głębokim żalem żegnamy panią Zofię Leszczyńską, wybitną lubelską działaczkę społeczną oraz badaczkę historii Lublina i Lubelszczyzny, która całe swoje życie zawodowe związała z Muzeum na Majdanku.

Współpracę z instytucją podjęła jeszcze jako studentka historii KUL w styczniu 1948 r. Od 1949 r., wraz z zespołem wybitnych archiwistów, pracowała nad stworzeniem instrukcji archiwalnej dla Muzeum na Majdanku, przyczyniając się tym samym do stworzenia podstaw funkcjonowania muzealnego archiwum. W styczniu 1950 r. objęła stanowisko kierownika Archiwum Państwowego Muzeum na Majdanku. Funkcję tę traktowała jako misję. Przez ponad 30 lat stała na czele tego działu, porządkując, inwentaryzując i zabezpieczając przed zniszczeniem ocalałe dokumenty poobozowe. Uporządkowany przez nią zasób stanowi obecnie warsztat naukowy dla kolejnych już pokoleń badaczy zgłębiających dzieje obozu koncentracyjnego na Majdanku oraz więzienia na Zamku Lubelskim.

Swoją działalność na niwie archiwalnej umiejętnie godziła z aktywnością naukową. To spod jej pióra wyszły dziesiątki publikacji poświęconych historii obozu oraz okupacji Lubelszczyzny, a także scenariusze wystaw dokumentalnych prezentowanych w kraju i za granicą. Wyniki działalności naukowej Zofii Leszczyńskiej były publikowane m.in. w „Zeszytach Majdanka” oraz jako samodzielne wydawnictwa, np. „Kronika obozu na Majdanku”.

W 1983 r. Zofia Leszczyńska zakończyła pracę zawodową. Nie ograniczyła jednak swojej aktywności naukowej i społecznej, przeciwnie – uwagę skierowała na trudne tematy dotyczące represji wobec Polaków w okresie stalinizmu. Do jej najważniejszych publikacji powstałych po zakończeniu kariery zawodowej w Muzeum należą: „Straceni na Zamku Lubelskim. Dokumenty procesu 11 żołnierzy AK (kwiecień 1945)”, „Ginę za to, co człowiek najgłębiej ukochać może. Skazani na karę śmierci przez sądy wojskowe na Zamku Lubelskim (1944–1945)”. Była też współautorką książki pt. „Kobiety Lubelszczyzny represjonowane w latach 1944–1956”.

Zofii Leszczyńskiej głęboko na sercu leżało upamiętnienie nie tylko ofiar niemieckich obozów i więzień, ale także zamordowanych w sowieckich łagrach oraz aresztach i więzieniach NKWD i UB. To właśnie z jej inicjatywy na ścianie kaplicy cmentarza przy ul. Unickiej umieszczone zostały tablice z nazwiskami pomordowanych w latach 1944–1956.

Dorobek naukowy Zofii Leszczyńskiej oraz jej zaangażowanie społeczne były wielokrotnie nagradzane odznaczeniami, m.in. Złotym Medalem Opiekuna Miejsc Pamięci Narodowej, Honorową Odznaką Zasłużonego dla Lubelszczyzny, Złotą Odznaką za Opiekę nad Zabytkami, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski i Krzyżem Armii Krajowej. W 2004 r. odebrała z rąk Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Nagrodę Kustosz Pamięci Narodowej, przyznawaną za aktywny udział w upamiętnianiu historii Narodu Polskiego w latach 1939–1989.

Pomimo zaawansowanego wieku i pogarszającego się stanu zdrowia Zofia Leszczyńska utrzymywała kontakt z Muzeum. Służyła nam swoją wiedzą, podpowiadała rozwiązania i na trwałe zapisała się na kartach historii Muzeum.

Społeczności

polski

english