rozwiń menu główne

75 lat Państwowego Muzeum na Majdanku

1944-1949

W pierwszych latach swojej działalności Muzeum skupiało się głównie na pracach związanych z konserwacją i rekonstrukcją obiektów historycznych, a także poszukiwaniem i porządkowaniem dokumentów z okresu funkcjonowania obozu. W 1945 roku otwarto pierwszą muzealną wystawę stałą. W tym czasie zorganizowano także Tydzień Majdanka, którego głównym celem było upamiętnienie ofiar KL Lublin, ale w późniejszych okresach przybierał on też formę wieców antywojennych i podporządkowany był celom propagandowym. Przystąpiono także do realizacji pierwszego planu zagospodarowania przestrzennego Muzeum, w ramach którego zabezpieczono prochy ofiar obozu.

Po pełnym powiększeniu użyj klawiszy strzałek, aby zmienić obraz oraz klawisza ESC, aby zamknąć powiększenie

  • Powiększ obraz: Barak nr 62 – pierwsza siedziba PMM
  • Powiększ obraz: Pracownicy Muzeum w stolarni
  • Powiększ obraz: Plakat informujący o pierwszej wystawie czasowej Muzeum, 1944
  • Powiększ obraz: Maszynistki PMM przy pracy
  • Powiększ obraz: Msza święta na Majdanku, 1945
  • Powiększ obraz: Spis pierwszych pracowników zatrudnionych w PMM
  • Powiększ obraz: Pracownicy Muzeum na tle planszy otwierającej pierwszą wystawę stałą, 1945
  • Powiększ obraz: Woskowe figury więźniów na wystawie stałej, 1945
  • Powiększ obraz: Inauguracja pierwszego Tygodnia Majdanka, 1945
  • Powiększ obraz: Msza święta na Majdanku, 1946
  • Powiększ obraz: Byli więźniowie Majdanka na uroczystościach uoamiętniających, 1946
  • Powiększ obraz: Ks. Stefan Wyszyński przy prochach ofiar Majdanka, 1946
  • Powiększ obraz: Fragment wystawy poświęconej żydowskim więźniom Majdanka, 1946
  • Powiększ obraz: Podpisanie aktu erekcyjnego pod usypanie kopca z prochów ofiar Majdanka, 1947
  • Powiększ obraz: Akcja sadzenia drzewek w Muzeum, 1948
  • Powiększ obraz: Kopiec z prochami ofiar, 1949
  • Powiększ obraz: Porządkowanie dokumentów archiwalnych
  • Powiększ obraz: Fragment zalesionego I pola (po prawej) i przedpole obozu więźniarskiego, połowa lat 50. XX wieku
  • Pokaż powiększenie powyżej: Barak nr 62 – pierwsza siedziba PMM
  • Pokaż powiększenie powyżej: Pracownicy Muzeum w stolarni
  • Pokaż powiększenie powyżej: Plakat informujący o pierwszej wystawie czasowej Muzeum, 1944
  • Pokaż powiększenie powyżej: Maszynistki PMM przy pracy
  • Pokaż powiększenie powyżej: Msza święta na Majdanku, 1945
  • Pokaż powiększenie powyżej: Spis pierwszych pracowników zatrudnionych w PMM
  • Pokaż powiększenie powyżej: Pracownicy Muzeum na tle planszy otwierającej pierwszą wystawę stałą, 1945
  • Pokaż powiększenie powyżej: Woskowe figury więźniów na wystawie stałej, 1945
  • Pokaż powiększenie powyżej: Inauguracja pierwszego Tygodnia Majdanka, 1945
  • Pokaż powiększenie powyżej: Msza święta na Majdanku, 1946
  • Pokaż powiększenie powyżej: Byli więźniowie Majdanka na uroczystościach uoamiętniających, 1946
  • Pokaż powiększenie powyżej: Ks. Stefan Wyszyński przy prochach ofiar Majdanka, 1946
  • Pokaż powiększenie powyżej: Fragment wystawy poświęconej żydowskim więźniom Majdanka, 1946
  • Pokaż powiększenie powyżej: Podpisanie aktu erekcyjnego pod usypanie kopca z prochów ofiar Majdanka, 1947
  • Pokaż powiększenie powyżej: Akcja sadzenia drzewek w Muzeum, 1948
  • Pokaż powiększenie powyżej: Kopiec z prochami ofiar, 1949
  • Pokaż powiększenie powyżej: Porządkowanie dokumentów archiwalnych
  • Pokaż powiększenie powyżej: Fragment zalesionego I pola (po prawej) i przedpole obozu więźniarskiego, połowa lat 50. XX wieku

Najważniejsze wydarzenia

Utworzenie Państwowego Muzeum na Majdanku - 1944

Państwowe Muzeum na Majdanku rozpoczęło pracę w listopadzie 1944 roku. Głównym zadaniem instytucji, której dyrektorem mianowano historyka sztuki Antoniego Ferskiego, było zabezpieczenie obiektów i dokumentów świadczących o zbrodniach popełnionych w obozie, a także ich inwentaryzacja i naukowe opracowanie. Od początku starano się również popularyzować wiedzę na temat Majdanka. Pierwotnie do dyspozycji Muzeum pozostawał tylko barak nr 62 oraz budynek krematorium. Pozostałe obiekty zajmowało wojsko. W grudniu 1944 roku w PMM zatrudnionych było 40 osób.


Pierwsza stała ekspozycja muzealna - 1945

Uroczyste otwarcie pierwszej wystawy historycznej na Majdanku odbyło się 2 września 1945 roku. Tworzyły ją zdjęcia, plany, dokumenty i relikty obozowe. Ekspozycja według koncepcji dyrektora Antoniego Ferskiego zakładała wywołanie u zwiedzających silnych emocji, dlatego też jej ważnym elementem były figury woskowe przedstawiające wyczerpanych więźniów obozu. W piśmie do zastępcy dowódcy Wojsk Polskich ds. politycznych gen. Aleksandra Zawadzkiego autor wystawy pisał: „(t)ego rodzaju scenki z życia obozu [...] uzmysłowią ogrom zgrozy, która panowała w obozie na Majdanku. Widz zwiedzający Muzeum przeżyje zgrozę dnia pobytu w obozie [...]”. Zlokalizowaną w baraku byłego warsztatu szewskiego (nr 62) ekspozycję uzupełniały komory gazowe, krematorium, doły egzekucyjne i baraki z eksponatami masowymi.


Ustawa o upamiętnieniu męczeństwa Narodu Polskiego i innych Narodów na Majdanku - 1947

Blisko trzy lata po powstaniu Państwowego Muzeum na Majdanku, 2 lipca 1947 roku, uchwalono ustawę sankcjonującą jego funkcjonowanie. W myśl aktu prawnego powołanemu Muzeum powierzono zadania polegające na „zbierani(u) i gromadzeni(u) dowodów i materiałów, dotyczących zbrodni hitlerowskich, udostępniani(u) ich społeczeństwu oraz naukow(ym) ich opracowani(u).”


Usypanie kopca z prochów ofiar - 1947

Jednym z najważniejszych zadań stojących przed młodym Muzeum była konieczność uporządkowania rozproszonych na terenie byłego obozu hałd ziemi wymieszanej z prochami pomordowanych i godnego ich upamiętnienia. Miejsce usypania kopca wyznaczono w pobliżu krematorium za V polem więźniarskim. Prace nad zwożeniem prochów trwały od 14 maja do 23 sierpnia, a uczestniczyło w nich 5056 osób, głównie młodzież szkolna, wojsko i przedstawiciele lubelskich zakładów pracy. W efekcie powstał kopiec o podstawie 16x32 m i wysokości 7 m. Kopiec istniał do 10 września 1968 roku, kiedy rozpoczęto prace nad budową kolejnego upamiętnienia.


Zalesienie terenu Muzeum - 1948

Jednym z elementów pierwszego planu zagospodarowania przestrzennego Muzeum, nad którym prace rozpoczęły się już w 1945 roku, było zalesienie I, II, IV, a częściowo także V pola więźniarskiego. W ramach tej koncepcji wyremontowano komory gazowe, łaźnie, krematoria i wieże wartownicze, rozebrano baraki mieszkalne, pozostawiając tylko te na III polu więźniarskim, a w barakach magazynowych i warsztatach urządzono pawilony ekspozycyjne. Projekt zakładał także zasadzenie 80 tysięcy drzew – dębów i brzóz. W ten sposób miał powstać symboliczny cmentarz – park pamięci, nawiązujący do słowiańskiej idei świętego gaju. Sadzenie drzew rozpoczęto wiosną 1948 roku. Po kilkunastu latach okazało się, że coraz bardziej rozrastające się drzewa zaczęły przysłaniać zabudowę obozu i neutralizować tragizm miejsca. Decyzję o ich wykarczowaniu podjęto w latach 60. XX wieku, kiedy przystąpiono do prac nad drugim planem zagospodarowania przestrzennego Muzeum.

Społeczności

polski

english