rozwiń menu główne

02.10.2018

Kolekcja pamiątek po prof. Romualdzie Sztabie w zbiorach Muzeum

Córka byłego więźnia KL Lublin profesora Romualda Sztaby – Ewa Sztaba-Chmielarz – przekazała do zbiorów Państwowego Muzeum na Majdanku cenne dokumenty i pamiątki należące do ojca. Wśród nich znalazły się bruliony z zapiskami profesora, nakaz aresztowania czy zegarek, który służył mu przez całe życie. Darowizny tej dokonała 12 września 2018 roku podczas spotkania z cyklu „Majdanek w pamięci rodzinnej”.

1.11.1979 r. Dzisiaj jest święto umarłych

Romuald Sztaba o śmierci: „Między nami żyjącymi i zmarłymi istnieje ciągłość. Ich tylko nie ma miedzy nami, odeszli na chwilę. Za chwilę my spotkamy się z nimi. Spotkanie to jest absolutnie pewne i nie powinniśmy tej myśli się obawiać, oddalać ją i myśleć, że będziemy żyli wiecznie. Powinniśmy z przekonaniem tworzyć łańcuch z ludźmi, którzy odeszli niedawno wraz z tymi, którzy odeszli dawniej i należą już do historii, a szczątki ich znajdowane są przypadkiem w ziemi, w grobach zwykłych, kościelnych, królewskich i archeologicznych. Wszyscy oni żyją razem z nami. Spokojnie należy myśleć o śmierci i jej oczekiwać. Śmierć to tylko przekroczenie progu w inny świat.“

To cytat z jednego z czterech brulionów spisanych przez byłego więźnia Majdanka w latach 1956–1982, które trafiły pod opiekę Państwowego Muzeum na Majdanku. Ich lektura pozwala w pełni zobrazować sobie, jakim człowiekiem i ojcem był Romuald Sztaba. Zapiski przybierają formę refleksji dotyczących świata, wydarzeń kulturalnych czy zachowań ludzi. Wyczytać możemy z nich na przykład:

„I można by rzec o mnie, że w tej książce zrobiłem tylko bukiet kwiatów innych ludzi i że od siebie dałem tylko sznurek, który je razem związał.“

Michel de Montaigne [Dopisek własny: „coś podobnego jest z moimi notatkami”]

Największy zarzut, jaki może powstać wśród czytelników tych zapisków – będzie ten, że wszystko, co jest napisane w tych zeszytach, to nie są myśli moje, i nie moje przemyślenia.

Nie można było intensywnie pracując w zawodzie tak mało literackim jak mój, poświęcić czasu na głębokie przemyślenia własne i je tutaj notować. Czy można by objąć taką różnorodność tematów, jakie znajdują się w tych zeszytach?

Czyż wybór wycinków, ich zebranie i przepisanie nie określa mojej sylwetki i moich zainteresowań? Czy sposób podania, krótki komentarz – to nie ja?

Moje było spostrzeganie, odczucie lub zrozumienie – mój powstał związek, mój z wybranym wyjątkiem i w końcu przeniesienie tego wyjątku do zmysłów. Wszystko to ja.

Tembardziej, że było pisane dla siebie, ew. bliskich, nie do druku, dla zarobku czyli na handel.“

Notatki kończy dwuwiersz z „Przesłania Pana Cogito” Zbigniewa Herberta:

“Ocalałeś nie po to aby żyć

masz mało czasu trzeba dać świadectwo…”

Oprócz wspomnianych brulionów zasób Archiwum PMM zwiększył się także o prywatne dokumenty związane z pracą medyczną Romualda Sztaby – dyplomy, przyrzeczenie lekarskie, poświadczenie prawa wykonywania zawodu – oraz unikatowy dokument w postaci nakazu aresztowania. Ewa Sztaba-Chmielarz przekazała ponadto Muzeum zegarek, który w dniu aresztowania Romualda Sztaby przez przypadek został w domu i po wojnie służył profesorowi do ostatnich dni życia.

Romuald Sztaba urodził się 26 maja 1913 r. w Dąbrowie Górniczej. Ukończył Wydział Lekarski Uniwersytetu Warszawskiego oraz szkołę Podchorążych Sanitarnych Rezerwy. Był żołnierzem kampanii wrześniowej i członkiem konspiracji. W styczniu 1941 r. został aresztowany za udział w ruchu oporu w Dąbrowie Górniczej i osadzony w więzieniu w Mysłowicach. Stamtąd Niemcy przewieźli go do KL Auschwitz. W lutym 1942 r. deportowano go na Majdanek, gdzie początkowo był magazynierem, a wiosną objął funkcję lekarza w rewirze pola I w bloku chirurgicznym. Pracował także w bloku dla chorych na tyfus i świerzb. Działał w obozowym ruchu oporu, współpracował z PCK. W kwietniu 1944 r. został przewieziony do KL Gross-Rosen, a stamtąd do KL Leitmeritz. Tak opisywał problemy, z jakimi mierzył się jako lekarz w obozie w Lublinie:

„Nie było laboratorium żadnego. Nawet proste badania moczu nie istniały. Nie istniały aparaty do mierzenia ciśnienia krwi. Nie było mowy o żadnych analizach krwi, żadnym badaniu płynu mózgowo-rdzeniowego, nakłuciu opłucnej, wysięków opłucnowych. Nie było laboratorium, nie było próbówek, nie było szkiełek, rozmazów, preparatów. Nie było nic. To nie jest metoda diagnostyki. Patrzenie i czytanie z twarzy, z wyglądu i opukiwanie pacjenta chorego to nie jest medycyna. Myśmy nie mieli żadnych możliwości diagnostycznych. A jeżeli nie mamy możliwości diagnostycznych, nie możemy ukierunkować terapii. Terapii, ale co to za terapia… Jaka terapia? Nie było żadnej terapii!“.

Po wojnie Romuald Sztaba był profesorem Akademii Medycznej w Gdańsku, kierownikiem Kliniki Chirurgii Dziecięcej, znanym specjalistą w dziedzinie pediatrii, chirurgii i urologii dziecięcej, wykładowcą, autorem ponad 70 artykułów naukowych, członkiem i założycielem wielu towarzystw medycznych, wielokrotnie odznaczanym za swoje dokonania. Zmarł 24 lipca 2002 r.


Wspomnienie Ewy Sztaby-Chmielarz ze spotkania „Majdanek w pamięci rodzinnej“, które odbyło się 12 września 2018 r. w Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej im. H. Łopacińskiego w Lublinie

12 września 2018 roku w Lublinie był dniem upalnym, a dla mnie pełnym gorących wrażeń i przeżyć. W przestronnej, klimatyzowanej, upiększonej bujną zielenią sali Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej im. H. Łopacińskiego po serdecznym powitaniu przez gospodarzy biblioteki miała miejsce „Opowieść o Romualdzie Sztabie“ – o moim Tacie. Ku mej radości, osób zainteresowanych przybyło wiele, a wśród nich dwie byłe więźniarki obozu na Majdanku.

Opowieść ta składała się z dwóch części. Część „historyczno-muzealną” wraz z prezentacją dokumentów audio-wizualnych przedstawiła Marta Grudzinska, ja przejęłam część „rodzinno-osobistą“. Mając do dyspozycji cztery bruliony Tatusia spisane jego piórem, postanowiłam zaprezentować zebranym Jego osobowość, Jego sposób postrzegania i myślenia, używając Jego własnych wypowiedzi i słów, jedynie z rzadka komentując je – jako czytelnik i córka w jednej osobie. Doszłam bowiem do przekonania, że jedynie w ten sposób powstać może u odbiorców najprawdziwszy obraz tej postaci i jej poobozowego życia. Mam nadzieję, iż słuchacze tę formę prezentacji odebrali jako subtelną i ciekawą.

Pytania stawiane mi po mojej prezentacji, na które z przyjemnością udzielałam odpowiedzi, świadczyły o zainteresowaniu gości osobistymi wspomnieniami o Tacie, o moim domu rodzinnym.

A wspomnienia te są piękne. Są one piękne, ponieważ Tatuś, w moim odczuciu, był człowiekiem szczęśliwym. Tata obdarzony był szczęściem, przeżył obozy oraz pomagał przeżyć je innym. Po wojnie żył godnie oraz ze spokojem serca tworzył i rozwijał polską chirurgię i urologię dziecięcą. Nasza rodzina była szczęśliwa również przy ogromnym udziale naszej Mamusi oraz wielkim cieple, które emanowało od obojga Rodziców.

Ja jestem szczęśliwa, mogąc o tym opowiedzieć.

Ewa Sztaba-Chmielarz


http://www.majdanek.eu/media/photos/images/4/2/3/f/8/423f820a04.jpg Marta Grudzińska - pracuje w Dziale Naukowym Państwowego Muzeum na Majdanku, w swojej pracy badawczej podejmuje m.in. problematykę losów Polaków osadzonych w niemieckim nazistowskim obozie koncentracyjnym na Majdanku

Po pełnym powiększeniu użyj klawiszy strzałek, aby zmienić obraz oraz klawisza ESC, aby zamknąć powiększenie

  • Powiększ obraz: Pamiątki przekazane Muzeum przez Ewę Sztabę-Chmielarz
  • Powiększ obraz: Pamiątki przekazane Muzeum przez Ewę Sztabę-Chmielarz
  • Powiększ obraz: Pamiątki przekazane Muzeum przez Ewę Sztabę-Chmielarz
  • Powiększ obraz: Pamiątki przekazane Muzeum przez Ewę Sztabę-Chmielarz
  • Powiększ obraz: Pamiątki przekazane Muzeum przez Ewę Sztabę-Chmielarz
  • Powiększ obraz: Pamiątki przekazane Muzeum przez Ewę Sztabę-Chmielarz
  • Powiększ obraz: Pamiątki przekazane Muzeum przez Ewę Sztabę-Chmielarz
  • Powiększ obraz: Pamiątki przekazane Muzeum przez Ewę Sztabę-Chmielarz
  • Pokaż powiększenie powyżej: Pamiątki przekazane Muzeum przez Ewę Sztabę-Chmielarz
  • Pokaż powiększenie powyżej: Pamiątki przekazane Muzeum przez Ewę Sztabę-Chmielarz
  • Pokaż powiększenie powyżej: Pamiątki przekazane Muzeum przez Ewę Sztabę-Chmielarz
  • Pokaż powiększenie powyżej: Pamiątki przekazane Muzeum przez Ewę Sztabę-Chmielarz
  • Pokaż powiększenie powyżej: Pamiątki przekazane Muzeum przez Ewę Sztabę-Chmielarz
  • Pokaż powiększenie powyżej: Pamiątki przekazane Muzeum przez Ewę Sztabę-Chmielarz
  • Pokaż powiększenie powyżej: Pamiątki przekazane Muzeum przez Ewę Sztabę-Chmielarz
  • Pokaż powiększenie powyżej: Pamiątki przekazane Muzeum przez Ewę Sztabę-Chmielarz

Po pełnym powiększeniu użyj klawiszy strzałek, aby zmienić obraz oraz klawisza ESC, aby zamknąć powiększenie

  • Powiększ obraz: Opowieść o Romualdzie Sztabie. Spotkanie z cyklu "Majdanek w pamięci rodzinnej"
  • Powiększ obraz: Opowieść o Romualdzie Sztabie. Spotkanie z cyklu "Majdanek w pamięci rodzinnej"
  • Powiększ obraz: Opowieść o Romualdzie Sztabie. Spotkanie z cyklu "Majdanek w pamięci rodzinnej"
  • Powiększ obraz: Opowieść o Romualdzie Sztabie. Spotkanie z cyklu "Majdanek w pamięci rodzinnej"
  • Powiększ obraz: Opowieść o Romualdzie Sztabie. Spotkanie z cyklu "Majdanek w pamięci rodzinnej"
  • Powiększ obraz: Opowieść o Romualdzie Sztabie. Spotkanie z cyklu "Majdanek w pamięci rodzinnej"
  • Powiększ obraz: Opowieść o Romualdzie Sztabie. Spotkanie z cyklu "Majdanek w pamięci rodzinnej"
  • Powiększ obraz: Opowieść o Romualdzie Sztabie. Spotkanie z cyklu "Majdanek w pamięci rodzinnej"
  • Powiększ obraz: Opowieść o Romualdzie Sztabie. Spotkanie z cyklu "Majdanek w pamięci rodzinnej"
  • Powiększ obraz: Opowieść o Romualdzie Sztabie. Spotkanie z cyklu "Majdanek w pamięci rodzinnej"
  • Powiększ obraz: Opowieść o Romualdzie Sztabie. Spotkanie z cyklu "Majdanek w pamięci rodzinnej"
  • Powiększ obraz: Opowieść o Romualdzie Sztabie. Spotkanie z cyklu "Majdanek w pamięci rodzinnej"
  • Powiększ obraz: Opowieść o Romualdzie Sztabie. Spotkanie z cyklu "Majdanek w pamięci rodzinnej"
  • Powiększ obraz: Opowieść o Romualdzie Sztabie. Spotkanie z cyklu "Majdanek w pamięci rodzinnej"
  • Powiększ obraz: Opowieść o Romualdzie Sztabie. Spotkanie z cyklu "Majdanek w pamięci rodzinnej"
  • Powiększ obraz: Opowieść o Romualdzie Sztabie. Spotkanie z cyklu "Majdanek w pamięci rodzinnej"
  • Powiększ obraz: Opowieść o Romualdzie Sztabie. Spotkanie z cyklu "Majdanek w pamięci rodzinnej"
  • Pokaż powiększenie powyżej: Opowieść o Romualdzie Sztabie. Spotkanie z cyklu "Majdanek w pamięci rodzinnej"
  • Pokaż powiększenie powyżej: Opowieść o Romualdzie Sztabie. Spotkanie z cyklu "Majdanek w pamięci rodzinnej"
  • Pokaż powiększenie powyżej: Opowieść o Romualdzie Sztabie. Spotkanie z cyklu "Majdanek w pamięci rodzinnej"
  • Pokaż powiększenie powyżej: Opowieść o Romualdzie Sztabie. Spotkanie z cyklu "Majdanek w pamięci rodzinnej"
  • Pokaż powiększenie powyżej: Opowieść o Romualdzie Sztabie. Spotkanie z cyklu "Majdanek w pamięci rodzinnej"
  • Pokaż powiększenie powyżej: Opowieść o Romualdzie Sztabie. Spotkanie z cyklu "Majdanek w pamięci rodzinnej"
  • Pokaż powiększenie powyżej: Opowieść o Romualdzie Sztabie. Spotkanie z cyklu "Majdanek w pamięci rodzinnej"
  • Pokaż powiększenie powyżej: Opowieść o Romualdzie Sztabie. Spotkanie z cyklu "Majdanek w pamięci rodzinnej"
  • Pokaż powiększenie powyżej: Opowieść o Romualdzie Sztabie. Spotkanie z cyklu "Majdanek w pamięci rodzinnej"
  • Pokaż powiększenie powyżej: Opowieść o Romualdzie Sztabie. Spotkanie z cyklu "Majdanek w pamięci rodzinnej"
  • Pokaż powiększenie powyżej: Opowieść o Romualdzie Sztabie. Spotkanie z cyklu "Majdanek w pamięci rodzinnej"
  • Pokaż powiększenie powyżej: Opowieść o Romualdzie Sztabie. Spotkanie z cyklu "Majdanek w pamięci rodzinnej"
  • Pokaż powiększenie powyżej: Opowieść o Romualdzie Sztabie. Spotkanie z cyklu "Majdanek w pamięci rodzinnej"
  • Pokaż powiększenie powyżej: Opowieść o Romualdzie Sztabie. Spotkanie z cyklu "Majdanek w pamięci rodzinnej"
  • Pokaż powiększenie powyżej: Opowieść o Romualdzie Sztabie. Spotkanie z cyklu "Majdanek w pamięci rodzinnej"
  • Pokaż powiększenie powyżej: Opowieść o Romualdzie Sztabie. Spotkanie z cyklu "Majdanek w pamięci rodzinnej"
  • Pokaż powiększenie powyżej: Opowieść o Romualdzie Sztabie. Spotkanie z cyklu "Majdanek w pamięci rodzinnej"

Społeczności

polski

english