rozwiń menu główne

28.09.2016

Prywatne dokumenty więźniów

Mowa tu o kolekcji prywatnych dokumentów należących do więźniów. Tak zresztą brzmi nazwa tego zbioru. Liczy on blisko 2 tysiące dokumentów i innych materiałów archiwalnych, które zostały podzielone na dwie grupy. W pierwszej ujęte zostały dokumenty z nazwiskami osób, natomiast w drugiej zgrupowano materiały bez nazwisk, które podzielono według kryterium narodowości.

Wyjątkowość wspomnianego wyżej zbioru polega przede wszystkim na jego różnorodności. Mamy tu bowiem do czynienia z dokumentami wytworzonymi przez różne urzędy i instytucje, dotyczącymi wielu sfer życia, takimi jak: zaświadczenia o stanie zdrowia, recepty lekarskie, świadectwa szkolne, metryki urodzenia i akty zgonu, legitymacje służbowe, dowody osobiste i paszporty, a także oficjalna korespondencja, rachunki za usługi itp. Oprócz typowo urzędowych dokumentów w zbiorze znajdują się też papiery prywatne o charakterze osobistym, np. listy, kartki pocztowe, wizytówki, notatki, dzienniki i pamiętniki. Wszystkie te materiały dostarczają informacji o narodowości, statusie społecznym czy wyznaniu właścicieli, których wielu znalazło się na Majdanku. W kilku przypadkach napotykamy na archiwalia pochodzące z okresu dużo wcześniejszego niż okres druga wojna światowa. Niektóre z nich dokumentują nawet wydarzenia z początku XIX wieku. Zastanawiamy się zatem, jak trafiły na Majdanek? Kto je przywiózł? Do kogo w przeszłości należały?

Odpowiedź znaleźć można analizując pozostałe dokumenty przechowywane w archiwum PMM lub eksplorując Internet. Wiele „tajemnic” pozwalają odkryć akta obozowe, w których często powtarzają się nazwiska występujące w dokumentach prywatnych. Zachowana dokumentacja obozowa potwierdza uwięzienie w KL Lublin większości osób, których nazwiska figurują w prywatnej korespondencji, legitymacjach, dowodach i paszportach. Dzięki pogłębionej analizie źródeł pochodzących z różnych kolekcji archiwalnych udało się ustalić losy wielu więźniów.

Wśród archiwaliów bez danych osobowych na uwagę zasługuje dziennik pisany w getcie warszawskim, zwany potocznie „Dziennikiem Marylki”. Jego autorka, Żydówka nieznana z nazwiska, z wielką wrażliwością, ale i rzeczowością przedstawiła otaczającą ją rzeczywistość. Od wybuchu powstania w getcie autorka żyła w ukryciu. Ostatni zapis datowany jest na 27 kwietnia 1943 r. Najprawdopodobniej wkrótce po tym została ona aresztowana i przywieziona w jednym z transportów na Majdanek. Nie wiemy, niestety, co się z nią dalej działo. Wydaje się jednak, że wojny nie przeżyła. Przetrwał jej dziennik, który został znaleziony na terenie obozu i który jest jednym z ważniejszych świadectw dotyczących zagłady Żydów w KL Lublin.

Skąd pochodzili właściciele dokumentów? Praktycznie z całej Europy, ale przede wszystkim z Polski, Niemiec, Austrii, Czech, Słowacji oraz z terenu byłego ZSRR. Najwięcej jest bowiem materiałów w języku niemieckim, polskim, czeskim, słowackim i rosyjskim. Oprócz tego znajdziemy także źródła wytworzone w języku francuskim, flamandzkim oraz włoskim i hiszpańskim.

Dlaczego materiały ze zbioru nr V są tak interesujące? Ponieważ każdy dokument dotyczy innej dziedziny, różni się wyglądem od pozostałych, pozwala poznać nieco bliżej osobę, której dotyczy, a niekiedy nawet odkryć sekrety rodzinne. Archiwalia te są piękne pod względem formy, fascynujące pod względem treści i absolutnie różne od powtarzalnych, bezdusznych obozowych formularzy, kartotek i zestawień, prezentowanych w naukowych publikacjach dotyczących niemieckich nazistowskich obozów koncentracyjnych i obozów zagłady.

Po pełnym powiększeniu użyj klawiszy strzałek, aby zmienić obraz oraz klawisza ESC, aby zamknąć powiększenie

  • Powiększ obraz: Postanowienie Królewskiego Pruskiego Sądu Grodzkiego w Berlinie w sprawie administrowania spadkiem oraz opieką nad nieletnią wystawione dla Samuela Henschela Schwarza
  • Powiększ obraz: Przywieszka do bagażu lub przesyłki pocztowej z nazwiskiem Else Sara Steinberger, zam. Bamberg/Niemcy
  • Powiększ obraz: Przywieszka do worka depozytowego nr 4686 z KL Lublin wystawiona na nazwisko Zofia Stępkowska, ur. 17.12.1895
  • Powiększ obraz: Bilet miesięczny upoważniający do przejazdu autobusem linii 6 w Warszawie wystawiony na nazwisko Szok Bela
  • Powiększ obraz: Bilet miesięczny upoważniający do przejazdu autobusem linii 6 w Warszawie wystawiony na nazwisko Szok Bela
  • Powiększ obraz: Recepta wystawiona przez dr Nadejdę Zdrahal, lekarkę ze szpitala im. Cesarza Franciszka Józefa w Wiedniu
  • Powiększ obraz: Fragmenty tzw. Pamiętnika Marylki
  • Powiększ obraz: Fragmenty tzw. Pamiętnika Marylki
  • Powiększ obraz: Recepta wystawiona przez pediatrę dr. Hirschfeldera z Krefeld
  • Powiększ obraz: Akt notarialny należący do Henschela Samuela Schwarza wystawiony we Wrocławiu w 1813 r.
  • Powiększ obraz: Rachunek z fabryki pończoch Ernsta Bartla wystawiony na nazwisko Anna Cejkova
  • Powiększ obraz: Świadectwo szkolne Żydówki Gertrud Kral, ur. 1912 r. w Wiedniu
  • Powiększ obraz: Monit wysłany przez Bank kredytowo-Spółdzielczy w Bochni do Emilii Ackermann zamieszkałej w Bochni  dotyczący spłaty długu
  • Powiększ obraz: Monit wysłany przez Bank kredytowo-Spółdzielczy w Bochni do Emilii Ackermann zamieszkałej w Bochni  dotyczący spłaty długu
  • Powiększ obraz: List prywatny napisany przez włoskiego więźnia Domenico Angellini’ego
  • Powiększ obraz: List prywatny napisany przez włoskiego więźnia Domenico Angellini’ego
  • Powiększ obraz: Karty rozpoznawcze należące do Jana Ściuby i jego syna Jana Ściuba, którzy zginęli w obozie na Majdanku
  • Powiększ obraz: Zwolnienie ze służby w Wehrmachcie wystawione na nazwisko Max Bächle
  • Powiększ obraz: Judenausweis – legitymacja dla Żydów upoważniająca do przebywania na terenie lubelskiego getta,  wystawiona dla Lesera Barenholca
  • Powiększ obraz: Judenausweis - legitymacja dla Żydów upoważniająca do przebywania na terenie lubelskiego getta, wystawiona dla Lesera Barenholca
  • Powiększ obraz: Fragment okładki książki o chorobach dziecięcych przywiezionej do obozu na Majdanku
  • Pokaż powiększenie powyżej: Postanowienie Królewskiego Pruskiego Sądu Grodzkiego w Berlinie w sprawie administrowania spadkiem oraz opieką nad nieletnią wystawione dla Samuela Henschela Schwarza
  • Pokaż powiększenie powyżej: Przywieszka do bagażu lub przesyłki pocztowej z nazwiskiem Else Sara Steinberger, zam. Bamberg/Niemcy
  • Pokaż powiększenie powyżej: Przywieszka do worka depozytowego nr 4686 z KL Lublin wystawiona na nazwisko Zofia Stępkowska, ur. 17.12.1895
  • Pokaż powiększenie powyżej: Bilet miesięczny upoważniający do przejazdu autobusem linii 6 w Warszawie wystawiony na nazwisko Szok Bela
  • Pokaż powiększenie powyżej: Bilet miesięczny upoważniający do przejazdu autobusem linii 6 w Warszawie wystawiony na nazwisko Szok Bela
  • Pokaż powiększenie powyżej: Recepta wystawiona przez dr Nadejdę Zdrahal, lekarkę ze szpitala im. Cesarza Franciszka Józefa w Wiedniu
  • Pokaż powiększenie powyżej: Fragmenty tzw. Pamiętnika Marylki
  • Pokaż powiększenie powyżej: Fragmenty tzw. Pamiętnika Marylki
  • Pokaż powiększenie powyżej: Recepta wystawiona przez pediatrę dr. Hirschfeldera z Krefeld
  • Pokaż powiększenie powyżej: Akt notarialny należący do Henschela Samuela Schwarza wystawiony we Wrocławiu w 1813 r.
  • Pokaż powiększenie powyżej: Rachunek z fabryki pończoch Ernsta Bartla wystawiony na nazwisko Anna Cejkova
  • Pokaż powiększenie powyżej: Świadectwo szkolne Żydówki Gertrud Kral, ur. 1912 r. w Wiedniu
  • Pokaż powiększenie powyżej: Monit wysłany przez Bank kredytowo-Spółdzielczy w Bochni do Emilii Ackermann zamieszkałej w Bochni  dotyczący spłaty długu
  • Pokaż powiększenie powyżej: Monit wysłany przez Bank kredytowo-Spółdzielczy w Bochni do Emilii Ackermann zamieszkałej w Bochni  dotyczący spłaty długu
  • Pokaż powiększenie powyżej: List prywatny napisany przez włoskiego więźnia Domenico Angellini’ego
  • Pokaż powiększenie powyżej: List prywatny napisany przez włoskiego więźnia Domenico Angellini’ego
  • Pokaż powiększenie powyżej: Karty rozpoznawcze należące do Jana Ściuby i jego syna Jana Ściuba, którzy zginęli w obozie na Majdanku
  • Pokaż powiększenie powyżej: Zwolnienie ze służby w Wehrmachcie wystawione na nazwisko Max Bächle
  • Pokaż powiększenie powyżej: Judenausweis – legitymacja dla Żydów upoważniająca do przebywania na terenie lubelskiego getta,  wystawiona dla Lesera Barenholca
  • Pokaż powiększenie powyżej: Judenausweis - legitymacja dla Żydów upoważniająca do przebywania na terenie lubelskiego getta, wystawiona dla Lesera Barenholca
  • Pokaż powiększenie powyżej: Fragment okładki książki o chorobach dziecięcych przywiezionej do obozu na Majdanku

Społeczności

polski

english