rozwiń menu główne

29.06.2018

Wysiedleńcy z Zamojszczyzny w obozie koncentracyjnym na Majdanku

W lecie 2018 r. przypada 75. rocznica przybycia do KL Lublin transportów z wysiedleńcami z Zamojszczyzny. Więcej o tragicznych losach mieszkańców powiatów zamojskiego, biłgorajskiego i tomaszowskiego osadzonych w obozie w czerwcu i lipcu 1943 r. w naszym artykule.

W latach 1941–1943 na terenie Zamojszczyzny na polecenie władz III Rzeszy rozpoczęto eksperymentalną fazę realizacji tzw. Generalnego Planu Wschodniego (Generalplan Ost, GPO). Był to długofalowy program osadnictwa i kolonizacji terytoriów Europy Środkowo-Wschodniej w celu zdobycia „przestrzeni życiowej” dla Niemców. Akcja wysiedleńcza realizowana na Zamojszczyźnie miała trzy fazy. Pierwsza trwała od listopada 1941 r., druga od listopada- 1942 r. do marca 1943 r. Wysiedloną w ich wyniku ludność wiejską deportowano do KL Auschwitz lub wywożono bezpośrednio na roboty do Rzeszy. Dzieci, które odpowiadały nazistowskim kryteriom rasowym, poddawane były zniemczeniu. Ostatni etap operacji rozpoczęto 24 czerwca 1943 r. pod pretekstem walki ze zbrojnymi bandami. W jego wyniku ok. 9 tysięcy kobiet, mężczyzn i dzieci osadzono w obozie koncentracyjnym na Majdanku.

Akcje rozpoczynano zazwyczaj w bardzo wczesnych godzinach porannych. Wieś była otaczana przez Niemców, a mieszkańcom wydawano nakaz zabrania najpotrzebniejszych rzeczy i opuszczenia zabudowań. Ciężar bagażu przypadającego na osobę dorosłą nie mógł być większy niż 30 kilogramów. Wszystko odbywało się w ogromnym pośpiechu, panice i wśród płaczu. Czas ewakuacji jednej wsi miał nie przekraczać 60 minut, (w praktyce trwał nawet cały dzień).

Po przybyciu do Lublina transporty z wysiedleńcami zatrzymywały się na bocznicy kolejowej położonej nieopodal dworca. Tutaj formowane były kolumny marszowe, które pędzono do obozu. Na terenie Majdanka nowo przybyłych zatrzymywano przed barakiem łaźni, gdzie rozpoczynała się procedura przyjęcia do obozu. Przed kąpielą wszyscy musieli się rozebrać do naga. Regułę stanowiło oddanie całego dobytku do tzw. depozytu obozowego. Mężczyznom przeważnie golono głowy, a kobietom obcinano włosy. Po opuszczeniu łaźni wydawano im cywilną odzież obozową i nadawano numery więźniarskie. Dzieci nie posiadały osobnej ewidencji – wpisywano je do kartoteki odzieżowej matek. Następnie osadzonych kierowano na III lub V pole więźniarskie.

Warunki, w których znaleźli się osadzeni, były bardzo prymitywne. W blokach mieszkalnych przebywała jednocześnie ogromna liczba osób. Panowały tu zatem niewyobrażalna ciasnota i zaduch. Bez dostępu do urządzeń sanitarnych więźniom trudno było zachować higienę osobistą. Głodowe racje żywnościowe, brud i plaga insektów były natomiast powodem epidemii chorób, które dziesiątkowały osadzonych.

Wysiedleńcy byli przetrzymywani na Majdanku przez kilka tygodni. Po tym czasie większość rodzin wysyłano do obozu przejściowego przy ul. Krochmalnej w Lublinie, skąd były one wywożone na przymusowe roboty do Rzeszy. Szacuje się, że deportowano ok. 6 tysięcy, tj. dwie trzecie wysiedlonych przebywających w obozie.

W sierpniu 1943 r., dzięki staraniom Rady Głównej Opiekuńczej, zwolniono z obozów na Majdanku i przy ul. Krochmalnej około 2200 osób. Miały one zostać przesiedlone do podlubelskich miejscowości. Zwolnieni kierowani byli do punktów dożywiania przy ul. Młyńskiej i ul. Betonowej w Lublinie. Wielu z nich, w szczególności dzieci, znajdowało się w stanie skrajnego wycieńczenia. Chorych umieszczano w lubelskich szpitalach: im. Jana Bożego, Świętego Józefa oraz Dzieciątka Jezus, gdzie przechodzili oni długi proces rekonwalescencji. Zdrowi przewożeni byli bezpośrednio do okolicznych wsi.

Na podstawie zachowanych źródeł ustalono, że około 10% wysiedleńców nie przeżyło pobytu na Majdanku. Część z nich zmarła już po opuszczeniu obozu wskutek chorób i niedożywienia.

Po pełnym powiększeniu użyj klawiszy strzałek, aby zmienić obraz oraz klawisza ESC, aby zamknąć powiększenie

  • Powiększ obraz: Aniela Kryń (na zdjęciu z synem Januszem)
  • Powiększ obraz: Rodzina Buczków przed pacyfikacją
  • Powiększ obraz: Rodzina Wilczaków przed wojną
  • Powiększ obraz: Julian Mazurek (na zdjęciu z ojcem Józefem)
  • Powiększ obraz: Rodzina Obirków po wojnie
  • Powiększ obraz: Urszula Tochman z rodzicami
  • Pokaż powiększenie powyżej: Aniela Kryń (na zdjęciu z synem Januszem)
  • Pokaż powiększenie powyżej: Rodzina Buczków przed pacyfikacją
  • Pokaż powiększenie powyżej: Rodzina Wilczaków przed wojną
  • Pokaż powiększenie powyżej: Julian Mazurek (na zdjęciu z ojcem Józefem)
  • Pokaż powiększenie powyżej: Rodzina Obirków po wojnie
  • Pokaż powiększenie powyżej: Urszula Tochman z rodzicami

Społeczności

polski

english