rozwiń menu główne

Kalendarium Najważniejsze wydarzenia z lat 1941–1944

Linia czasu

Kalendarium

  • 20.07.1941

    Rozkaz budowy obozu

    W czasie wizyty w Lublinie Heinrich Himmler nakazał budowę obozu koncentracyjnego dla 25–50 tysięcy więźniów, którzy byliby wykorzystywani w warsztatach i na budowach SS i policji.

    Prace te zlecono Centralnemu Zarządowi Budowlanemu SS. Więźniowie mieli pracować przy budowie dużego osiedla dla SS, Zakładów Odzieżowych i Zaopatrzeniowych, a po ich ukończeniu mieli być zatrudnieni w produkcji, a także w warsztatach, które miały powstać w obozie. Po wydaniu polecenia budowy obozu Heinrich Himmler wydał rozkaz dla SS-Standartenführera Karla Otto Kocha, dotychczasowego komendanta obozu koncentracyjnego w Buchenwaldzie, by zajął się sprawami organizacyjnymi nowo powstającego obozu.

  • grudzień 1941/styczeń 1942

    Osadzenie w obozie pierwszej grupy polskich chłopów z okolic Lublina

    W grudniu 1941 r. zaczęto osadzać na Majdanku pierwsze grupy polskich zakładników. Byli oni więzieni w odwecie za rzekomy udział w sabotażu i akcjach partyzanckich oraz za niewywiązywanie się wobec okupacyjnych władz administracyjnych z nałożonego kontyngentu i podatku.

    Pod koniec miesiąca skierowano do obozu transport ok. 400 chłopów aresztowanych i przewiezionych bezpośrednio do obozu z podlubelskich wsi.

  • 29.03.1942

    Przybycie pierwszego transportu Żydów słowackich

    Majdanek stał się miejscem masowego osadzania więźniów w ramach „Akcji Reinhardt”. Transporty Żydów słowackich przybywały na Majdanek w wyniku porozumienia między rządami III Rzeszy i Słowacji. Byli to przeważnie mężczyźni zdolni do pracy.

    Kobiety, dzieci oraz starców z tych transportów kierowano do różnych wsi i miasteczek w dystrykcie lubelskim, a także do obozu zagłady w Sobiborze. Ogółem wiosną 1942 roku osadzono na Majdanku ok. 8500 Żydów słowackich, a także ok. 6000 Żydów z Protektoratu Czech i Moraw oraz Niemiec i Austrii.

  • wrzesień/październik 1942

    Uruchomienie komór gazowych

    Latem 1942 r. na Majdanku rozpoczęto budowę komór gazowych. W lipcu tego roku dokonano zamówienia na cyklon B w zakładach Tesch & Stabenow w Hamburgu. Pierwszą partię trującego gazu dostarczono do obozu w ostatnich dniach sierpnia, natomiast komory zostały uruchomione we wrześniu lub październiku 1942 r. Do uśmiercania więźniów, wykorzystywano także tlenek węgla.

    Komory gazowe urządzono w murowanym budynku nazywanym bunkrem, usytuowanym za barakiem łaźni dla mężczyzn. Był on ogrodzony drutem kolczastym i drewnianym płotem. Nad nim rozpościerała się wiata wsparta na drewnianych filarach przymocowanych do betonowych postumentów.

  • 01.10.1942

    Powstanie obozu koncentracyjnego dla kobiet

    Frauen Konzentrationslager (FKL) powstał 1 października 1942 r., a pierwszymi jego więźniarkami były kobiety z Dziesiątej i Wieniawy (dzielnice Lublina) oraz z miejscowości Goraj.

    Obóz koncentracyjny dla kobiet zorganiowano na wydzielonym V polu. Podobnie jak mężczyźni kobiety podlegały reżimowi obozowemu, ich dozorczyniami były Niemki sprowadzone na Majdanek z obozu KL Ravensbrück.

  • 14.12.1942

    Rozkaz Heinricha Himmlera dotyczący deportacji polskich więźniów politycznych z więzień w Generalnym Gubernatorstwie

    Na mocy rozkazu Heinricha Himmlera do obozów koncentracyjnych na Majdanku i w Auschwitz miało trafić blisko 35 000 osób. Do KL Lublin pierwszy transport przybył już 7 stycznia 1943 r. i znaleźli się w nim głównie więźniowie polityczni z Radomia, Kielc, Piotrkowa i Częstochowy.

    W kolejnych dniach przywożono więźniów z Warszawy, Lwowa i innych ośrodków.

  • 06.01.1943

    Rozkaz utworzenia lazaretu dla sowieckich inwalidów

    Lazaret stanowił autonomiczną jednostkę Majdanka. Przebywali w nim inwalidzi, którzy nabawili się kalectwa bądź choroby w trakcie wykonywania prac frontowych na rzecz Niemiec albo przeszli na służbę niemiecką. Nie byli oni numerowani ani oznaczani, nie obowiązywało ich też noszenie pasiaków.

    Komendantura obozu przeznaczyła na lazaret II pole więźniarskie. Do zorganizowania szpitala, a później do sprawowania opieki nad inwalidami oraz do prowadzenia spraw kancelaryjnych i zaopatrzeniowych przeniesiono na II pole lekarzy, tłumaczy, pisarzy i kucharzy wybranych spośród więźniów Majdanka. Ze względu na choroby występujące u inwalidów baraki II pola podzielono na: chirurgiczne, zakaźne i internistyczne. W każdym ulokowano po ok. 200 chorych.

  • 27.04.1943

    Deportacja do KL Lublin pierwszych Żydów z ogarniętego powstaniem getta w Warszawie

    Napływ dużych transportów Żydów do obozu nastąpił w ostatnich dniach kwietnia 1943 r., kiedy dogorywało zbrojne powstanie w getcie warszawskim i rozpoczęto jego likwidację.

    19 kwietnia w getcie wybuchło powstanie, które mimo bohaterskiej walki Żydów oddziały SS pod dowództwem Jürgena Stroopa krwawo stłumiły. Ocalałą ludność getta wywieziono do obozów w Treblince, Poniatowej, Trawnikach i na Majdanek. Według sprawozdania Stroopa w transportach tych było ogółem 56 000 Żydów. Szacuje się, że na Majdanek skierowano około 20 000 Żydów.

  • 30.06.1943

    Pierwszy transport z wysiedlonymi z Zamojszczyzny

    W związku z rozkazem Odilo Globocnika z 3 czerwca 1943 r. „o zwalczaniu band” na Majdanek trafiła ludność z powiatów: biłgorajskiego, hrubieszowskiego, tomaszowskiego i zamojskiego.

    Akcja pacyfikacyjno-wysiedleńcza pod kryptonimem „Werwolf I und II” rozpoczęła się 27 czerwca 1943 r. i trwała do połowy lipca. Ujętych w tym czasie umieszczano w obozach przejściowych w Zamościu i Zwierzyńcu, a następnie kierowano na Majdanek. Większość przybyłych w tych transportach to matki z dziećmi. Liczba wysiedleńców z Zamojszczyzny osadzonych na Majdanku w okresie od 30 czerwca do 1 sierpnia 1943 r. wyniosła ok. 9000 osób.

  • 03.11.1943

    Akcja „Erntefest” – rozstrzelanie ok. 18 000 Żydów – więźniów Majdanka oraz obozów pracy w Lublinie

    3 listopada 1943 roku w obozie koncentracyjnym na Majdanku doszło do największej egzekucji w historii niemieckich obozów koncentracyjnych. Przeprowadzona ona została w ramach akcji „Erntefest” (Dożynki) i zakończyła eksterminację ludności żydowskiej w dystrykcie lubelskim. W Lublinie operacja objęła wszystkich Żydów przebywających na Majdanku, a także w obozach przy ul. Lipowej i na Flugplatzu.

    Pierwsze decyzje w sprawie akcji „Erntefest” zapadały najprawdopodobniej już latem 1943 r. Bezpośrednie przygotowania podjęto kilka dni przed jej realizacją – pod koniec października. Na tyłach obozu, tuż za polem V, w pobliżu nowo wybudowanego krematorium zatrudniono grupy więźniów do kopania trzech rowów o długości 100 metrów i od półtora do trzech metrów głębokości.

    Na punkt zborny dla skazańców wyznaczono pole V. Tam ofiary zmuszone były rozebrać się, a następnie wpędzane były do przygotowanych wcześniej dołów, gdzie nakazano im układać się twarzą do ziemi. Zabijani byli strzałem w tył głowy lub kark przez członków komanda egzekucyjnego stojących na brzegu rowu. Dla zagłuszenia odgłosów strzałów przez cały czas trwania egzekucji nadawano muzykę marszową i taneczną.

  • 14.12.1943

    Deportacja do KL Lublin 1000 chorych i wyniszczonych pracą więźniów z KL Sachsenhausen

    Po likwidacji Żydów największe grupy narodowościowe na Majdanku stanowili Polacy i obywatele ZSRR. Jednak z końcem 1943 r. zaczęły napływać do KL Lublin transporty z chorymi więźniami z obozów na terenie Rzeszy, głównie z Sachsenhausen, Auschwitz, Buchenwaldu, Dachau i Neuengamme.

    Wielu z nich zmarło podczas podróży lub zaraz po przywiezieniu na Majdanek. W ciągu kilku miesięcy na Majdanek deportowano z obozów w Rzeszy kilka tysięcy takich więźniów.

  • 01.04.1944

    Początek ewakuacji KL Lublin

    Pierwsze transporty ewakuacyjne wyruszyły w drogę z początkiem kwietnia. W ciągu niespełna trzech tygodni przetransportowano do obozów koncentracyjnych położonych na zachód od Lublina prawie 9 tysięcy mężczyzn, kobiet i dzieci. Do obozów na terenie Rzeszy wywożono osoby uznane za zdolne do pracy, natomiast większość chorych, w tym wielu w stanie ciężkim, trafiło do Auschwitz.

    Trzy miesiące później, 7 lipca, komendantura obozu wznowiła ewakuację, wysyłając 1250 jeńców do obozu koncentracyjnego w Mauthausen pod Linzem.

  • 22.07.1944

    Ostatni transport więźniów i likwidacja KL Lublin

    Ostateczna likwidacja obozu nastąpiła w godzinach popołudniowych 22 lipca, po tym, gdy kilkanaście godzin wcześniej Niemcy przy majdankowskim krematorium rozstrzelali kilkuset więźniów Zamku Lubelskiego i cywili w odwet za działalność partyzancką.

    Kolumnę liczącą około 800 osób wyprowadzono z Majdanka pod eskortą funkcjonariuszy SS, dołączono do niej ponad 200 więźniów z obozu przy ul. Lipowej i po kilkudniowym marszu załadowano w Ćmielowie do pociągu jadącego do Auschwitz. Na Majdanku pozostało blisko tysiąc byłych żołnierzy Armii Czerwonej, wśród nich duża liczba osób bez rąk lub nóg, kilkuset więźniów obozu koncentracyjnego i półtora tysiąca chłopów z lubelskich wsi aresztowanych w ostatnich dniach czerwca 1944 r. Gdy podczas trwających jeszcze walk o Lublin, wojska I Frontu Białoruskiego wkroczyły na teren obozu, radzieccy żołnierze zastali w nim ostatnich więźniów.

Społeczności

Newsletter

polski

english