rozwiń menu główne

10.12.2021

Nowe grypsy w zbiorach muzealnego Archiwum

W listopadzie 2021 r. zbiory archiwalne Muzeum wzbogaciły się o dwa grypsy napisane do rodziny przez Tadeusza Tuza – nastolatka zaangażowanego w działalność podziemną. W 1944 r. Niemcy osadzili go na Zamku Lubelskim, a następnie rozstrzelali w obozie koncentracyjnym na Majdanku.

Pani Alicja Maciejewska oraz pan Andrzej Maciejewski, krewni Tadeusza Tuza, oprócz grypsów przekazali do muzealnego archiwum także fotografię autora nielegalnej korespondencji i dwa powojenne dokumenty: postanowienie o uznaniu Tadeusza Tuza za zmarłego wystawione przez Sąd Powiatowy w Białej Podlaskiej w listopadzie 1958 r. oraz wyciąg jego aktu urodzenia.

Podarowane materiały uzupełniają kolekcję listów Tadeusza Tuza wysłanych z więzienia na Zamku, które Muzeum posiadało już wcześniej w swoim zasobie archiwalnym. Dołączona do nich obszerna informacja o autorze oraz o okolicznościach jego aresztowania, uwięzienia i śmierci umożliwia poznanie kolejnej historii człowieka, który oddał życie w walce za ojczyznę. Z całego serca dziękujemy Darczyńcom za ich piękny gest wobec naszego Muzeum.

Tadeusz Tuz urodził się 6 marca 1926 roku w Białej Podlaskiej. Jego ojciec Paweł Tuz, legionista, uczestnik walk o niepodległość w latach 1915-1918 i wojny polsko-bolszewickiej, pracował w Policji Państwowej w Starogardzie. 10 września 1939 r. został zmobilizowany i zgodnie z rozkazem udał się na wschód. Dotarł do Brześcia, gdzie ślad po nim zaginął.

Na początku 1940 r. Tadeusz,wraz z siostrą i macochą, przeniósł się do Białej Podlaskiej. 15 marca 1943 r. rodzeństwo ukończyło tam naukę w Skole Handlowej i przystąpiło do egzaminów. Przed końcem roku szkolnego siedemnastoletni Tadeusz został zabrany ze szkoły na roboty do Niemiec. Uciekł jednak z transportu. Przeniósł się na pogranicze Lubelszczyzny i Podkarpacia i podjął pracę jako drwal w Lasach Janowskich. Na tym terenie działały partyzanckie oddziały Armii Krajowej. Pragnąc kontynuować rodzinne tradycje, Tadeusz wstąpił do AK. W następnym roku wrócił do Białej Podlaskiej. Zatrudnił się w domu żołnierza (Soldatenheim), pełniącym rolę hotelu i restauracji dla urlopowanych i podróżujących żołnierzy Wehrmachtu i SS. Zimą 1943 r.

W nocy z 5 na 6 stycznia 1944 r. Niemcy aresztowali w Białej Podlaskiej sporą grupę młodzieży wraz z nauczycielem Dymitrem Tymoszukiem, dowódcą Harcerskiego Plutonu AK. Jeden z kolegów ostrzegał Tadeusza, że on także jest zagrożony. Pomimo ostrzeżeń poszedł 6 stycznia, jak zwykle rano, do pracy. Na miejscu został aresztowany pod zarzutem kradzieży niemieckiej broni. Blisko miesiąc spędził w więzieniu gestapo w Białej Podlaskiej, po czym w lutym 1944 r. został przewieziony na Zamek w Lublinie. 12 maja 1944 r. został wraz z grupą więźniów Zamku przetransportowany do obozu na Majdanku i rozstrzelany. Miejsce ani data jego pochówku nie są znane.

Więcej o Tadeuszu Tuzie i zawartości przesyłanej przez niego korespondencji w linku poniżej.

Po pełnym powiększeniu użyj klawiszy strzałek, aby zmienić obraz oraz klawisza ESC, aby zamknąć powiększenie

  • Nowe grypsy w zbiorach muzealnego Archiwum
  • Nowe grypsy w zbiorach muzealnego Archiwum
  • Nowe grypsy w zbiorach muzealnego Archiwum
  • Nowe grypsy w zbiorach muzealnego Archiwum
  • Pokaż powiększenie powyżej: Nowe grypsy w zbiorach muzealnego Archiwum
  • Pokaż powiększenie powyżej: Nowe grypsy w zbiorach muzealnego Archiwum
  • Pokaż powiększenie powyżej: Nowe grypsy w zbiorach muzealnego Archiwum
  • Pokaż powiększenie powyżej: Nowe grypsy w zbiorach muzealnego Archiwum

Społeczności

polski

english