Kalendarium historyczne

20.07.1941
Rozkaz budowy obozu
W czasie wizyty w Lublinie Reichsführer SS Heinrich Himmler polecił miejscowemu dowódcy SS i policji Odilo Globocnikowi uruchomienie obozu koncentracyjnego dla 25–50 tys. więźniów, którzy mieli być wykorzystywani w warsztatach oraz na budowach SS i policji.
Dokumentację budowlaną opracowywał Centralny Zarząd Budowlany SS i Policji w Lublinie, który był inwestorem i zarazem nadzorcą realizowanych prac. Sprawami organizacyjnymi powstającego obozu zajął się z ramienia Inspektoratu Obozów Koncentracyjnych ówczesny komendant KL Buchenwald i przyszły komendant KL Lublin Karl Otto Koch.
07.10.1941
Początek budowy obozu
Formalną podstawę do rozpoczęcia prac stanowiło polecenie z 22 września 1941 r. wydane przez Hansa Kammlera, odpowiedzialnego w centralnych władzach SS za sprawy budowlane, natomiast właściwe roboty poprzedził jego rozkaz z 27 września o utworzeniu 1 października obozów jenieckich w Lublinie i Auschwitz, zdolnych przyjąć po 50 tys. jeńców.
10.1941
Pierwsze deportacje
Pierwszą większą grupę więźniów stanowili deportowani pod koniec października do powstającego wciąż Majdanka jeńcy sowieccy. Wkrótce po nich przywieziono tu także tłumaczy, lekarzy i więźniów funkcyjnych z innych obozów koncentracyjnych, m.in. z Auschwitz, Buchenwaldu, Dachau czy Sachsenhausen. 12 grudnia osadzono pierwszych 150 więźniów żydowskich z Lublina, w dalszej kolejności kilkuset chłopów z Lubelszczyzny w charakterze zakładników, ukaranych za niewywiązywanie się z obowiązkowych kontyngentów i inne wykroczenia przeciwko prawu okupacyjnemu.

29.03.1942
Przybycie pierwszego transportu Żydów słowackich
29 marca na Majdanek dotarł transport tysiąca więźniów żydowskich ze Słowacji. Była to pierwsza masowa deportacja Żydów do tego obozu. Z planowanych 10 tys. Żydów słowackich na Majdanku osadzono około 8 tys. Wkrótce rozpoczęto podobne deportacje Żydów austriackich, czeskich i niemieckich. Znaczną grupę więźniów KL Lublin w tym czasie stanowili również Żydzi polscy.
09.1942
Uruchomienie komór gazowych
Latem 1942 r. na Majdanku rozpoczęto budowę komór gazowych. W lipcu tego roku dokonano zamówienia na cyklon B w zakładach Tesch & Stabenow w Hamburgu. Pierwszą partię trującego gazu dostarczono do obozu w ostatnich dniach sierpnia, natomiast komory zostały uruchomione we wrześniu lub październiku 1942 r. Do uśmiercania więźniów wykorzystywano także tlenek węgla.
Komory gazowe urządzono w murowanym budynku nazywanym bunkrem, usytuowanym za barakiem łaźni dla mężczyzn. Był on ogrodzony drutem kolczastym i drewnianym płotem. Nad nim rozpościerała się wiata wsparta na drewnianych filarach, przymocowanych do betonowych postumentów.
01.10.1942
Powstanie obozu koncentracyjnego dla kobiet
Frauenkonzentrationslager (FKL) uruchomiono 1 października 1942 r. Pierwszymi jego więźniarkami były Polki z dzielnic Lublina – Dziesiąta i Wieniawa – oraz z miejscowości Goraj. Niemal równocześnie w obozie osadzono kilkaset Żydówek z Bełżyc i Bychawy.
Obóz ten zorganizowano na V polu. Podobnie jak mężczyźni kobiety podlegały reżimowi obozowemu, z tą różnicą, że za „dyscyplinę i porządek” w tym sektorze odpowiadały sprowadzone z KL Ravensbrück nadzorczynie SS.
14.12.1942
Rozkaz Heinricha Himmlera dotyczący deportacji polskich więźniów politycznych z więzień w Generalnym Gubernatorstwie
Na mocy rozkazu Heinricha Himmlera do obozów koncentracyjnych, w tym na Majdanek, trafić miało co najmniej 35 tys. zdolnych do pracy więźniów. Pierwszy transport do KL Lublin przybył już 7 stycznia 1943 r. Znaleźli się w nim głównie więźniowie polityczni z Radomia, Kielc, Piotrkowa i Częstochowy. W kolejnych tygodniach przywieziono więźniów z Warszawy, Lwowa i innych miast.

06.01.1943
Rozkaz kierowania do KL Lublin Białorusinów zatrzymanych w trakcie akcji pacyfikacyjnych
Od marca 1943 r. z Białorusi zaczęły napływać transporty więźniów – przede wszystkim kobiet i dzieci – z obozów w Witebsku i Mohylewie. Kolejne transporty przybywały aż do stycznia 1944 r.
06.01.1943
Rozkaz utworzenia lazaretu dla sowieckich inwalidów wojennych
6 stycznia 1944 r. Himmler zdecydował o utworzeniu na Majdanku lazaretu dla sowieckich inwalidów wojennych. Począwszy od 21 maja w barakach II pola więźniarskiego osadzano byłych żołnierzy Armii Czerwonej, którzy doznali kalectwa bądź choroby w trakcie prac frontowych na rzecz Niemiec albo przeszli na służbę niemiecką.
Lazaret stanowił autonomiczną jednostkę Majdanka, pozostającą w kompetencjach policji bezpieczeństwa w Lublinie. Miał dowodzić humanitarnego traktowania sowieckich jeńców wojennych, dlatego postępowano z nimi lepiej niż z innymi więźniami. Nie byli numerowani ani oznaczani jak więźniowie obozu koncentracyjnego, podobnie nie obowiązywało ich noszenie pasiaków. Nie stosowano wobec nich terroru i nie zmuszano do wyniszczającej pracy. Mimo to masowo umierali w następstwie chorób i nabytych urazów.
Do prowadzenia lazaretu i sprawowania opieki nad inwalidami przeniesiono tam lekarzy, tłumaczy, pisarzy i kucharzy wybranych spośród więźniów Majdanka.
27.04.1943
Deportacja pierwszych Żydów z ogarniętego powstaniem getta w Warszawie
W ostatnich dniach kwietnia do KL Lublin zaczęły docierać transporty Żydów z objętego ostateczną likwidacją getta w Warszawie.
19 kwietnia w getcie wybuchło powstanie, które mimo bohaterskiej walki Żydów oddziały SS pod dowództwem Jürgena Stroopa krwawo stłumiły. Ostatnich mieszkańców getta wywieziono do obozu zagłady w Treblince oraz do obozów na Lubelszczyźnie (w Poniatowej, Trawnikach i na Majdanku). Według sprawozdania Stroopa w transportach tych znalazło się ogółem 56 tys. osób. Szacuje się, że na Majdanek skierowano około 20 tys. Żydów.
30.06.1943
Pierwszy transport osób wysiedlonych z Zamojszczyzny
Latem 1943 r. na Majdanek trafiły tysiące mieszkańców powiatów biłgorajskiego, hrubieszowskiego, tomaszowskiego oraz zamojskiego w związku z zamiarem oczyszczenia tych terenów z ludności polskiej i stworzenia przestrzeni pod osadnictwo niemieckie.
Akcja pacyfikacyjno-wysiedleńcza prowadzona pod kryptonimem „Werwolf” rozpoczęła się pod koniec czerwca 1943 r. i trwała do połowy lipca. Ujętych w tym czasie Polaków umieszczano w obozach przejściowych w Zamościu i Zwierzyńcu, a następnie kierowano na Majdanek. Większość przybyłych w tych transportach stanowiły matki z dziećmi. Liczba wysiedleńców z Zamojszczyzny osadzonych na Majdanku w okresie od 30 czerwca do 1 sierpnia 1943 r. wyniosła około 9 tys. osób.
03.11.1943
Akcja „Erntefest”: rozstrzelanie około 18 tys. Żydów – więźniów Majdanka oraz obozów pracy w Lublinie
3 listopada 1943 r. na Majdanku doszło do największej egzekucji w historii niemieckich obozów koncentracyjnych. Została ona przeprowadzona w ramach akcji „Erntefest” (Dożynki) i zakończyła eksterminację ludności żydowskiej w dystrykcie lubelskim.
Pod koniec października na tyłach obozu, tuż za polem V, w pobliżu nowo wybudowanego krematorium grupy więźniów przystąpiły do kopania trzech rowów o długości 100 m i od 1,5 do 3 m głębokości.
Na punkt zborny dla skazańców wyznaczono pole V. Tam ofiary zmuszano do rozbierania się, a następnie wpędzano do dołów, gdzie nakazywano im układać się twarzą do ziemi. Zabijani byli strzałem w tył głowy lub kark przez członków komanda egzekucyjnego, stojących na brzegu rowu. Dla zagłuszenia wystrzałów przez cały czas trwania egzekucji nadawano muzykę marszową i taneczną.
14.12.1943
Deportacja tysiąca chorych i wyniszczonych pracą więźniów z KL Sachsenhausen
Pod koniec 1943 r. zaczęły napływać do KL Lublin transporty z chorymi więźniami z obozów na terenie Rzeszy, głównie z Sachsenhausen, Auschwitz, Buchenwaldu, Dachau i Neuengamme. Wielu z nich zmarło podczas podróży lub zaraz po przywiezieniu na miejsce. W ciągu kilku miesięcy na Majdanek deportowano z obozów w Rzeszy kilka tysięcy takich więźniów.

Kalendarium historyczne

Rozkaz budowy obozu

Początek budowy obozu

Pierwsze deportacje

Przybycie pierwszego transportu Żydów słowackich

Uruchomienie komór gazowych

Powstanie obozu koncentracyjnego dla kobiet

Rozkaz Heinricha Himmlera dotyczący deportacji polskich więźniów politycznych z więzień w Generalnym Gubernatorstwie

Rozkaz kierowania do KL Lublin Białorusinów zatrzymanych w trakcie akcji pacyfikacyjnych

Rozkaz utworzenia lazaretu dla sowieckich inwalidów wojennych

Deportacja pierwszych Żydów z ogarniętego powstaniem getta w Warszawie

Pierwszy transport osób wysiedlonych z Zamojszczyzny

Akcja „Erntefest”: rozstrzelanie około 18 tys. Żydów – więźniów Majdanka oraz obozów pracy w Lublinie

Deportacja tysiąca chorych i wyniszczonych pracą więźniów z KL Sachsenhausen

Początek ewakuacji KL Lublin

Ostatni transport więźniów i likwidacja KL Lublin

20.07.1941

07.10.1941

10.1941

29.03.1942

09.1942

01.10.1942

14.12.1942

06.01.1943

06.01.1943

27.04.1943

30.06.1943

03.11.1943

14.12.1943

01.04.1944

22.07.1944

Rozkaz budowy obozu

Początek budowy obozu

Pierwsze deportacje

Przybycie pierwszego transportu Żydów słowackich

Uruchomienie komór gazowych

Powstanie obozu koncentracyjnego dla kobiet

Rozkaz Heinricha Himmlera dotyczący deportacji polskich więźniów politycznych z więzień w Generalnym Gubernatorstwie

Rozkaz kierowania do KL Lublin Białorusinów zatrzymanych w trakcie akcji pacyfikacyjnych

Rozkaz utworzenia lazaretu dla sowieckich inwalidów wojennych

Deportacja pierwszych Żydów z ogarniętego powstaniem getta w Warszawie

Pierwszy transport osób wysiedlonych z Zamojszczyzny

Akcja „Erntefest”: rozstrzelanie około 18 tys. Żydów – więźniów Majdanka oraz obozów pracy w Lublinie

Deportacja tysiąca chorych i wyniszczonych pracą więźniów z KL Sachsenhausen

Początek ewakuacji KL Lublin

Ostatni transport więźniów i likwidacja KL Lublin