Akcja Żonkile

Majdanek w relacjach Żydów warszawskich

W 83. rocznicę wybuchu powstania w getcie warszawskim zapraszamy na zwiedzanie Muzeum z przewodnikiem. W tegorocznej edycji #AkcjaŻonkile opowiemy o historii Majdanka przez pryzmat świadectw Haliny Birenbaum, Diany Czerskiej, Jakuba Gutenbauma i innych warszawskich Żydów – nielicznych osób, które przetrwały gehennę getta, powstanie i jego bezwzględną pacyfikację, a później także piekło obozów.

Najważniejsze informacje

Zwiedzanie

Termin wydarzenia:19.04.2026 r. godz. 15:00
Miejsce:Państwowe Muzeum na Majdanku

Poznaj ich historię

Udział w zwiedzaniu jest bezpłatny i nie wymaga rezerwacji. Zapraszamy wszystkich chętnych 19 kwietnia do Centrum Obsługi Zwiedzających na godz. 15:00.

Likwidacja getta warszawskiego

Wczesnym rankiem 19 kwietnia 1943 r. na teren warszawskiego getta wkroczyły niemieckie oddziały wojska i policji, które zgodnie z rozkazem Heinricha Himmlera miały dokonać ostatecznej likwidacji żydowskiej dzielnicy mieszkaniowej w Warszawie. Tego dnia zamknięci za murami Żydzi chwycili za broń. Powstanie nie tylko nieodwracalnie zmieniło przestrzeń okupowanej Warszawy, ale stanowiło również jedno z kluczowych wydarzeń w historii niemieckiego obozu koncentracyjnego w Lublinie.

Kolumna Żydów ujęta podczas powstania w getcie warszawskim prowadzona na Umschlagplatz, 1943 r.

Marek Edelman: „Chodziło tylko o wybór sposobu umierania”.

Zdecydowany opór stawiony tego dnia przez żołnierzy z Żydowskiej Organizacji Bojowej i Żydowskiego Związku Wojskowego był jednym z największych wyrazów buntu Żydów przeciw Trzeciej Rzeszy. Z militarnego punktu widzenia to zbrojne wystąpienie bojowników nie miało szans na powodzenie. Ich celem nie było jednak zwycięstwo, a godna śmierć z bronią w ręku i odwet na niemieckich i austriackich oprawcach spod znaku swastyki.

Z płonącego getta na Majdanek

Okres od końca kwietnia do połowy maja 1943 r. to czas największego napływu żydowskich więźniów wysłanych na Majdanek z getta warszawskiego. Łącznie pociągami odjeżdżającymi z Umschlagplatzu do KL Lublin trafiło wówczas ok. 19,5 tys. deportowanych.

Nowo przybyli poddawani byli wstępnym selekcjom przeprowadzanym przez lekarzy i sanitariuszy w mundurach SS. Wielu spośród deportowanych zamordowano w komorach gazowych tuż po przybyciu do KL Lublin. Na uznanych za „zdolnych do pracy” czekała gehenna życia obozowego wśród tysięcy innych więźniów. W połowie maja 1943 r. w obozie przebywało 17 527 żydowskich kobiet i mężczyzn, co stanowiło najwyższą ich liczbę w historii Majdanka. Zdecydowana większość osób deportowanych do KL Lublin z warszawskiego getta nie przeżyła wojny. Żydzi którzy przetrwali kolejne miesiące za drutami KL Lublin zostali zamordowani podczas akcji „Erntefest” 3 listopada 1943 r. Do nielicznych ocalałych należeli Ci, których Niemcy przenieśli do innych obozów w tym do KL Auschwitz. W takich okolicznościach piekło Holokaustu przeżyli m.in. Halina Birenbaum i Israel Gutman.

Niemiecki żołnierz na tle płonących kamienic na skrzyżowaniu ulic Zamenhofa i Wołyńskiej w warszawskim getcie, 1943 r.

Halina Birenbaum podczas wizyty w Państwowym Muzeum na Majdanku 21 kwietnia 2023 r.

Poprzedni