Głosy, które nie milkną

Głosy, które nie milkną
Wystawa skupia się wokół biografii ośmiorga byłych więźniów Majdanka. Ich losy ukazują zarys wojennych doświadczeń z różnych perspektyw: kobiet i mężczyzn, osób dojrzałych i nastolatków, wyszkolonych wojskowych i cywilów podejmujących próby przeciwstawienia się niemieckiemu okupantowi. Łączyła ich rożnego rodzaju działalność konspiracyjna, obozowa niedola i chęć utrwalenia na papierze swoich wojennych historii.

Najważniejsze informacje

Wystawa czasowa
  • Data rozpoczęcia wystawy:23.08.2026
  • Miejsce:Państwowe Muzeum na Majdanku
  • Kurator wystawy:Marta Grudzińska, Magdalena Petruk
  • Tłumaczenie:Agnieszka Burnus-Bogusz
  • Wersja językowa:polska, angielska
  • Opracowanie plastyczne:Izabela Tomasiewicz
  • Redakcja stylistyczna i korekta tekstów:Dorota Niedziałkowska, Łukasz Mrozik

Bohaterami wystawy są: Danuta Brzosko-Mędryk, Jerzy Kwiatkowski, Stefania Perzanowska, Jadwiga Ankiewicz, Bolesław Burski, Zacheusz Pawlak, Jan Michalak i Andrzej Stanisławski.

Głosy byłych więźniów

Potajemnie pisane w obozie, spisywane tuż po wojnie lub przemilczane latami, a przelane na papier kilka dekad później – relacje więźniów Majdanka. To dzięki determinacji i sile tych osób, aby we wspomnieniach jeszcze raz „przeżyć” obóz, ich głosy utrwalone na kartach pamiętników i relacji zachowały się do dziś i przetrwają tak długo, jak długo kolejne pokolenia będą je sobie przekazywać.

Stefania Perzanowska:

„Chyba żadne przeżycia nie są tak silne jak tamte z terenu obozu. Pisząc tę książkę, zastanawiałam się, czy ona przemówi. Przemówi do wszystkich. Przemówi do moich byłych koleżanek obozowych, do młodzieży szkolnej i akademickiej, do zwykłego, przeciętnego czytelnika. […] Ponieważ ta książka nie jest pesymistyczna, ona podtrzymuje wiarę w człowieka, to dlatego myślę, że może ją nawet czytać młodzież. […] Myślę, że ta prawda powinna być udokumentowana naszym pisaniem – choćby tak amatorskim jak moje".

Publikacje książkowe

Spisane przez bohaterów wystawy na przestrzeni lat wspomnienia zostały opracowane przez Państwowe Muzeum na Majdanku, odcenzurowane, wzbogacone nowymi treściami (m.in. prywatnymi fotografiami, dokumentami, kodami QR do relacji wideo) i wydane drukiem. Dzięki współpracy z wydawnictwem Prószyński Media głosy byłych więźniów tego niemieckiego obozu koncentracyjnego mogą dotrzeć do szerokiego grona odbiorców.

Jan Michalak (w kapeluszu), pamiątkowa fotografia wykonana przy okazji chrzcin pierwszego syna, Warszawa, 1949/1950 r.

O wystawie

Główną oś ekspozycji stanowią biogramy ocalałych, ilustrowane fotografiami ze zbiorów rodzinnych, dokumentami i fragmentami spisanych przez nich relacji. W gablotach prezentowane są maszynopisy wspomnień i artefakty zarówno obozowe, jak i prywatne, takie jak:  medykamenty, przedmioty wykonane przez więźniów w obozie, grypsy, rzeczy osobiste. Na zamontowanych ekranach wyświetlane są relacje wideo konkretnych osób, a także materiał o dr Stefanii Perzanowskiej przygotowany przez Europejską Sieć Pamięć i Solidarność.

Projekt „Pamiętaj. 23 sierpnia”

Wystawa powstała w związku z obchodami Europejskiego Dnia Pamięci Ofiar Reżimów Totalitarnych, który przypada na 23 sierpnia. Tego dnia nazistowskie Niemcy i Związek Radziecki zawarły pakt o nieagresji. Tajny protokół zawierający informacje dotyczące planów podziału terytorium Polski we wrześniu 1939 r. został podpisany w Moskwie przez ministrów spraw zagranicznych obu państw, Joachima von Ribbentropa i Wiaczesława Mołotowa. Wystawa jest częścią kampanii społeczno-edukacyjnej prowadzonej przez Europejską Sieć Pamięć i Solidarność pod hasłem „Pamiętaj. 23 sierpnia”, przybliżającej losy osób dotkniętych terrorem totalitaryzmów XX wieku. W 2026 roku jedną z bohaterek kampanii jest Stefania Perzanowska.