CALL FOR PAPERS

(OFIARY) I [SPRAWCY]

Zapraszamy do udziału w międzynarodowej konferencji naukowej pt. „Ofiary i sprawcy zbrodni III rzeszy w narracjach muzeów historycznych w Polsce i Niemczech: wystawy, monografie, edukacja" organizowanej w 2027 r. w ramach Polsko-Niemieckiego Forum Miejsc Pamięci. Partnerem projektu jest Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku.

Najważniejsze informacje

Konferencja

Termin wydarzenia:30.10.2026 r. godz. 23:59
Miejsce:Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku

Konferencja ma być okazją do interdyscyplinarnej refleksji nad sposobami przedstawiania tragicznych wydarzeń II wojny światowej. Planowane wydarzenie koncentrować się będzie na zagadnieniach związanych z problematyką ofiar i sprawców. Obie te kategorie – nawiązujące do triady wprowadzonej do dyskursu przez Raula Hilberga – interpretowane są tutaj zarówno jednostkowo (biografie konkretnych osób), jak i zbiorowo (historie różnych grup społecznych, zawodowych, narodowych).

Głównym celem konferencji jest krytyczna analiza wystaw prezentowanych w muzeach
dokumentujących zbrodnie nazistowskie, ale w polu zainteresowania pozostają również
publikacje (zwłaszcza syntezy i prace monograficzne) oraz programy edukacyjne. Podczas gdy badania naukowe odzwierciedlają w dużym stopniu stan wiedzy historycznej i sposób patrzenia na problematykę dotyczącą prześladowanych i ich prześladowców, to edukacja muzealna ilustruje kluczowe kierunki oddziaływania społecznego oraz dydaktycznego w Polsce i Niemczech. W obszarach tych spotykają się (lub nie) polityki pamięci obu państw i strategie działania poszczególnych instytucji.

Organizatorom konferencji zależy szczególnie na ujęciach porównawczych tematu.
W zamierzeniu ma ona bowiem nie tylko zdiagnozować istniejące narracje muzealne, lecz
także pomóc w wypracowaniu wspólnych standardów edukacyjnych i propozycji dobrych
praktyk, które mogą znaleźć zastosowanie w projektowaniu przyszłych wystaw i polsko‑niemieckich programów muzealnych.

Proponowane obszary tematyczne obejmują m.in.:

narracje poświęcone ofiarom i sprawcom na wystawach stałych i czasowych;
modele narracyjne stosowane w przedstawianiu relacji między sprawcami
a ofiarami, w tym ich uwarunkowania kulturowe i ideologiczne;
sposoby reprezentowania jednostkowych biografii w zestawieniu z ujęciami
zbiorowymi;
procesy konstruowania podmiotowości zbiorowej przypisywanej ofiarom
i sprawcom;
„perspektywa sprawców” w narracjach muzealnych – między brakiem źródeł
a rekonstrukcją interpretacyjną;
strategie wizualne i narracyjne w wystawiennictwie dotyczące przemocy i traumy, w tym problem niebezpieczeństwa powtórnej wiktymizacji ofiar i „fascynacji” sprawcami;
ofiary i sprawcy w monografiach historycznych i działaniach edukacyjnych
muzeów (rola języka, kategorie interpretacyjne, portrety jednostkowe i zbiorowe);
analizy porównawcze narracji muzealnych w różnych kontekstach kulturowych,
społecznych i narodowych;
wpływ współczesnych debat naukowych i społeczno-politycznych
na (re)interpretacje narracji muzealnych na temat ofiar i sprawców
II wojny światowej.

Zapraszamy do udziału w konferencji badaczy reprezentujących różne dyscypliny naukowe, w tym zwłaszcza: historię, muzeologię, antropologię kultury, psychologię, studia nad pamięcią oraz historię sztuki. Zachęcamy do zgłaszania tytułów wystąpień konferencyjnych z abstraktami (do tysiąca znaków ze spacjami) na załączonym formularzu i przesyłania ich na adres cfp@majdanek.eu do 30 października 2026 r. Wystąpienia nie powinny przekraczać 20 minut. Organizatorzy zastrzegają prawo do wyboru abstraktów. Rozstrzygnięcie call for papers nastąpi 1 grudnia 2026 r.

Konferencja odbędzie się w Gdańsku w siedzibie Muzeum II Wojny Światowej w dniach
11–14 maja 2027 r. Referenci zostaną zaproszeni na koszt organizatorów. Języki konferencji: polski i niemiecki.