Zbiory

Państwowe Muzeum na Majdanku opiekuje się wyjątkowymi świadectwami historii. Nasze zbiory to przedmioty należące do ofiar, dokumenty obozowe, relacje świadków, fotografie oraz obiekty odkrywane podczas badań archeologicznych. Dbanie o materialne pamiątki przeszłości jest formą pamięci o ofiarach i częścią współczesnej odpowiedzialności.

Muzealia

Kolekcja muzealiów Państwowego Muzeum na Majdanku obejmuje zbiory historyczne dotyczące niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady na Majdanku oraz niemieckich nazistowskich obozów zagłady w Bełżcu i Sobiborze, a także dzieła sztuki współczesnej o tematyce martyrologicznej i antywojennej. Ponadto w skład naszych zbiorów wchodzą przedmioty przyjęte w depozyt oraz obiekty niespełniające warunków wpisu do inwentarza muzealnego, tworzące zbiory pomocnicze.

Zbiory historyczne

Zbiory historyczne obejmują obiekty nieruchome znajdujące się na obszarach byłych obozów na Majdanku, w Bełżcu i w Sobiborze oraz przedmioty związane z historią i funkcjonowaniem tych miejsc pamięci. Szczególną wartość dokumentalną posiadają relikty przejęte przez Muzeum po likwidacji obozu na Majdanku oraz znalezione wskutek badań archeologicznych. Niektóre muzealia zostały ponadto podarowane Muzeum np. przez byłych więźniów lub ich bliskich, pozyskane podczas okolicznościowych zbiórek pamiątek, a także obchodów i prac porządkowych.

Czarno-białe zdjęcie. Drewniana wieżyczka wartownicza, za nią ogrodzenie z drutu i baraki

Spośród blisko 300 tys. eksponatów zdecydowaną większość stanowi kolekcja obuwia więźniarskiego. Liczy ona 280 tys. sztuk butów należących do ofiar Majdanka i innych obozów działających w ramach akcji „Reinhardt”. Do tej kategorii zbiorów należą też inne prywatne rzeczy więźniów zabrane im po przybyciu do obozu, jak np. klucze, walizki, okulary, szczoteczki do zębów, przybory do golenia, modlitewniki czy zabawki.

Zdjęcie. Trzy buciki dziecięce, sznurowane, ze skóry

Muzeum gromadzi także przedmioty obrazujące dzień powszedni w obozie, m.in. blaszki z numerami, prycze, kubki, miski i tablice ostrzegawcze. Osobną kategorię stanowią obiekty związane z prowadzoną w obozach eksterminacją oraz ze sprawcami.

Rzędy metalowych puszek ustawionych na półkach

Różaniec złożony z czarnych paciorków na czarnym tle — O działalności artystycznej rozwijającej się w obozie świadczą wykonywane przez więźniów w ukryciu przedmioty, jak ten różaniec.

Zbiory artystyczne

Kolekcję zbiorów artystycznych tworzą dzieła o wymowie antywojennej i martyrologicznej. Prace z różnych dziedzin sztuki (malarstwo, grafika, fotografia, plakat, rzeźba) zostały pozyskane głównie podczas organizowanych przez PMM wystaw i konkursów (Ogólnopolskie Wystawy Plastyki oraz Międzynarodowe Triennale „Przeciw Wojnie”). Osobny dział stanowi zbiór sztuki ludowej o takiej samej tematyce, obejmujący głównie rzeźbę drewnianą oraz malarstwo na szkle.

Zdjęcie czarno-białych grafik. Po lewej twarz człowieka. Po prawej sznur.

Muzealia

Nadpalone, znajdowane pod warstwą ziemi, wśród gruzowisk po barakach i na śmietnikach, szczątki akt komendantury obozowej były pierwszymi dokumentami w zbiorach Archiwum.

Archiwalia

Na półkach Archiwum przechowujemy 18 metrów bieżących oryginalnych dokumentów poobozowych. Poza materiałami archiwalnymi dotyczącymi KL Lublin oraz obozów zagłady w Bełżcu i Sobiborze Archiwum gromadzi akta dotyczące losów ofiar oraz dokumentujące działalność Muzeum.

Dwa zniszczone, nadpalone dokumenty z listą nazwisk

Dokumenty historyczne

Trzon zasobu historycznego tworzą akta administracji KL Lublin znalezione na Majdanku po likwidacji obozu (dokumenty kancelarii obozowych, kartoteki więźniów, akta obozowego biura pracy) oraz dokumenty pochodzące od byłych więźniów lub podarowane przez ich krewnych po wojnie. W zbiorach archiwalnych znajdują się ponadto dokumenty dotyczące pomocy osadzonym (akta lubelskiego okręgu Polskiego Czerwonego Krzyża i Centralnej Opieki Podziemia – OPUS), dokumenty prywatne znalezione na terenie Majdanka oraz byłego obozu pracy na dawnym lotnisku zakładów Plage-Laśkiewicz w Lublinie, a także plany KL Lublin i obwieszczenia władz okupacyjnych o wyrokach śmierci.

Dokument w języku niemieckim pisany na maszynie, na dole pieczęć z orłem

Źródła wywołane

Odrębną grupę archiwaliów tworzą tzw. źródła wywołane, do których należą relacje świadków (utrwalone w formie pisemnej, dźwiękowej i wizualnej), a także ankiety wypełnione przez byłych więźniów lub krewnych ofiar. Od lat 60. XX w. Muzeum organizowało konkursy na pamiętniki obozowe i wojenne, nagradzane prace ukazywały się drukiem w Wydawnictwie Lubelskim.

Pożółkłe dokumenty ułożone jeden na drugim, teczka z napisem: Kwiatkowski Jerzy, Wspomnienia

Kolekcje zdjęć

Oprócz dokumentacji aktowej i kartograficznej w zasobie archiwalnym Muzeum znajduje się zbiór fotografii, obejmujący zdjęcia wykonane podczas budowy KL Lublin oraz dokumentację fotograficzną Majdanka z okresu po likwidacji obozu oraz z kolejnych lat. Do kolekcji tej włączone zostały również zdjęcia prywatne należące do ofiar.

Zdjęcie albumu fotograficznego i rozłożonych luzem czarno-białych zdjęć

Archiwalia

Gromadzenie zbiorów

Gromadzenie zbiorów odbywa się na podstawie obowiązujących w Polsce odpowiednich aktów prawnych oraz wewnętrznych regulacji z poszanowaniem kodeksu etyki ICOM. Muzeum, nabywając nowe obiekty oraz archiwalia, zapewnia im przechowywanie w sposób gwarantujący należyty stan zachowania i bezpieczeństwo, ewidencjonowanie i opracowanie. Ponadto pozyskane obiekty i archiwalia są przez muzeum udostępniane w celach naukowych, edukacyjnych oraz prezentowane na wystawach.

Muzeum gromadzi przede wszystkim zbiory historyczne. Nowe obiekty przyjmowane do zbiorów pochodzą głównie z prac archeologicznych oraz od osób, w których posiadaniu znajdują się przedmioty mające związek z funkcjonowaniem niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady na Majdanku oraz niemieckich nazistowskich obozów zagłady w Bełżcu i Sobiborze.

Kobieta w białym stroju i białych rękawiczkach oczyszcza pędzelkiem sześć kolorowych, szklanych butelek.