Pochodzenie więźniów

Fragment biało-niebieskiej marynarki w pasy z guzikami. Po prawe stronie naszyty czerwony trójkąt z materiału z literą P. Nad nim prostokątny kawałek tkaniny z numerem 574
W latach 1941–1944 na Majdanek deportowano 130 tys. mężczyzn, kobiet i dzieci różnych narodowości. Najliczniejszą grupę ofiar stanowili Żydzi (od 74 do 80 tys.). Drugą co do wielkości zbiorowość tworzyli więźniowie polscy (35 tys.), następnie obywatele byłego Związku Radzieckiego, wśród których najwięcej było osób pochodzących z Białorusi.

Różne narodowości

W pierwszym okresie istnienia obozu większość osadzonych stanowili jeńcy sowieccy wykorzystywani jako siła robocza. Masowo ginęli na skutek prymitywnych warunków bytowych, chorób oraz brutalnego traktowania. Od końca 1941 r. z obozów w Rzeszy zaczęto przywozić tu więźniów różnych narodowości (m.in. Polaków, Niemców, Czechów), następnie Żydów oraz Polaków z Lublina i okolic.

Od wiosny 1942 r. na Majdanek kierowano liczne transporty Żydów, głównie ze Słowacji, ale także z Protektoratu Czech i Moraw, Niemiec oraz Żydów polskich z Lubelszczyzny. Dla Niemców KL Lublin stał się miejscem realizacji nazistowskiego planu fizycznej likwidacji Żydów, początkowo przez wyniszczające warunki i pracę ponad siły, później także poprzez masowe uśmiercanie. W tym czasie w obozie osadzano karnie Polaków – zakładników aresztowanych za sabotaż zarządzeń okupanta, najczęściej niewywiązywanie się z dostaw obowiązkowych kontyngentów, oraz w odwet za działalność partyzancką.

Mężczyzna w pasiaku stoi przed mikrofonem i mówi. Z nim murowany piec i wysoki komin. Dookoła pojedynczy ludzie
Niemiecki więzień Anton Behnen opowiada zgromadzonym o Majdanku przy ruinach obozowego krematorium, lato 1944 r.

Od stycznia 1943 r. przywożono Polaków z więzień dystryktu radomskiego (Częstochowa, Kielce, Radom), warszawskiego Pawiaka, a także z więzień we Lwowie i Lublinie, aresztowanych najczęściej w związku z działalnością w ruchu oporu. Znaczną część więzionych na Majdanku Polaków została pojmana w trakcie łapanek. Od wiosny 1943 r. w wyniku przeprowadzanych akcji pacyfikacyjnych zaczęto wysyłać na Majdanek ludność wiejską z Białorusi. Wśród deportowanych znajdowały się również dzieci. Dla tych osób KL Lublin pełnił funkcję obozu przejściowego na drodze do innych obozów w Rzeszy. W tym samym okresie zaczęły napływać transporty Żydów z likwidowanych gett warszawskiego (od końca kwietnia 1943 r.) i białostockiego (w sierpniu 1943 r.).

Murowany trzypiętrowy gmach z kominem pośrodku
Budynek oddziału męskiego więzienia na Pawiaku, lata 20. XX w.
Czarno-białe zdjęcie, droga po lewej stronie tory kolejki i wagonik, po prawej pracujący mężczyźni.
Więźniowie podczas pracy w sektorze gospodarczym, 1943 r.

Sowieci

Od maja 1943 r. na II polu Majdanka przetrzymywano sowieckich inwalidów – byłych żołnierzy Armii Czerwonej, którzy stracili zdrowie, pracując dla Niemców jako jeńcy wojenni, lub po dezercji z własnych szeregów. Była to szczególna grupa więźniów, niepodlegających bezpośrednio komendanturze obozu koncentracyjnego.

Ogrodzenie z drutu kolczastego, a za nim stłoczonych kilkudziesięciu mężczyzn

Wysiedleńcy z Zamojszczyzny

Polskie rodziny z pacyfikowanych terenów Zamojszczyzny kierowano do KL Lublin od lata 1943 r. Dla nich Majdanek stanowił obóz przejściowy, z którego byli wysyłani na przymusowe roboty do Rzeszy lub – zdecydowanie rzadziej – zwalniani. Część z nich zmarła w obozie na skutek głodu i fatalnych warunków bytowych.

Na zdjęciu siedzą dwie dorosłe osoby - kobieta i mężczyzna. Między nimi stoi mała dziewczynka w kraciastej sukience. U kobiety na kolanach siedzi druga mała dziewczynka w kraciastej sukience. Obok niej stoi trzecia dziewczynka w wieku około 10 lat w długiej sukience z kołnierzykiem
Rodzina Wilczaków wysiedlona latem 1943 r. z Dereźni Solskiej. Jan i Katarzyna trafili na Majdanek z piątką dzieci - Julianną, Janem, Stanisławą oraz nieobecnymi na fotografii Krystyną i Franciszkiem.
Portret matki z dzieckiem
Aniela Kryń z synem Januszem, wysiedleni ze wsi Łukowa i deportowani na Majdanek latem 1943 r.

Transporty z obozów w Rzeszy

Od grudnia 1943 r. do KL Lublin rozpoczęto deportacje więźniów wycieńczonych pracą w obozach na terenie Rzeszy. Transporty z około 7 tys. chorych spowodowały, że Majdanek stał się miejscem osadzenia więźniów kilkunastu narodowości. Oprócz Polaków i obywateli ZSRR znajdowały się wśród nich setki Francuzów, Holendrów, Niemców czy Włochów. Więźniowie ci, skrajnie wyczerpani, często nieuleczalnie chorzy, umierali masowo.

Ponadto, w związku z ponownym uruchomieniem w Lublinie Niemieckich Zakładów Wyposażenia, na Majdanek dostarczono w styczniu 1944 r. 500 więźniów różnych narodowości, najwięcej Niemców i Francuzów.

Obóz pracy Wehrmachtu

W maju 1944 r. na V polu więźniarskim utworzono obóz pracy nadzorowany przez Wehrmacht. Osadzono w nim nawet 2 tys. mieszkańców podlubelskich miejscowości, m.in. Kurowa, Lubartowa czy Piask. Ich zadaniem była budowa fortyfikacji na rogatkach Lublina. Co więcej KL Lublin służył w tym czasie policji bezpieczeństwa za obóz filtracyjny dla Polaków zatrzymanych w czasie antypartyzanckich akcji pacyfikacyjnych na Lubelszczyźnie.

Na pierwszym planie zdjęcia nieużytki i wydeptana ziemia. Dalej kilka parterowych budynków z drewna
V pole więźniarskie, 1944 r.