Więźniowie funkcyjni

Więźniowie funkcyjni zajmowali ważną pozycję w strukturze organizacyjnej każdego obozu koncentracyjnego. W zamian za pomoc w sprawowaniu nadzoru nad ogromną liczbą współosadzonych mogli liczyć różne udogodnienia. W praktyce od postawy tych ludzi – od gotowości do współdziałania z SS oraz stosunku do współtowarzyszy – w dużym stopniu zależał poziom panującego terroru.

Funkcje obozowe

Nadzór na terenie każdego pola więźniarskiego pełnił lagerältester – starszy obozu. Podlegali mu blokowi i ich pomocnicy, zwani sztubowymi, których zadaniem było utrzymanie porządku w baraku oraz rozdział żywności. Za kontrolę nad organizacją pracy na polu więźniarskim odpowiadał lagerkapo. Jego podwładnymi byli kapo nadzorujący prace poszczególnych komand i ich pomocnicy, nazywani vorarbeiterami. Więźniów uprzywilejowanych wyróżniał ubiór, opaski z nazwą funkcji, często też pejcz, który stanowił atrybut przyznanej im władzy.

Rysunek przedstawia grupę osób z numerami więźniarskimi i czerwonymi trójkątami na ubraniach. Mężczyzna z przodu trzyma w ręku pejcz. Nad nimi napis w języku niemieckim: "Wir grüßen unsere Gäste" — Rysunek wykonany w obozie przez słowackiego Żyda, przedstawiający funkcyjnego wraz z grupą zgromadzonych więźniów. Podpis „WIR GRÜSSEN UNSERE GÄSTE!" [WITAMY NASZYCH GOŚCI] nawiązuje do brutalności kapo względem nowo przybyłych więźniów.

Stosunek do współwięźniów

Funkcyjni wspominani są na ogół źle. Zapamiętano najczęściej przysługujące im udogodnienia i przywileje, przeważnie brutalne zachowanie, nierzadko mordowanie współwięźniów. Stanowili oni narzędzie w polityce władz obozu, polegającej na tworzeniu podziałów i antagonizmów wśród osadzonych, czego przykładem może być obsadzanie jednolitych etnicznie bloków więźniami funkcyjnymi innych narodowości. Ocena osób zajmujących funkcje nie wypada jednak jednoznacznie. Obok nielicznych, najczęściej niemieckich „prominentów”, większość to szeregowi pomocnicy. Nie wszyscy okazywali się sadystami i zabójcami. Byli również tacy, którzy nie stosowali przemocy, pomagali współtowarzyszom, a nawet działali w obozowej konspiracji. Nie zmienia to faktu, że wszyscy oni stanowili niewielką grupę lepiej sytuowanych osób wśród wyniszczonych więźniów Majdanka.

Zdjęcie trzech opasek na ramię z materiału. — Opaski noszone w obozie przez więźniów funkcyjnych: Läufer (goniec), Schreiber (pisarz) oraz Korbflechter (koszykarz).

Dwa dokumenty w języku polskim, dane zaprezentowane w formie tabelki: nr., nazwisko i imię, narod., data urodzenia, miejsce urodzenia, zawód. — Sporządzony przez obozowy ruch oporu wykaz więźniów uprzywilejowanych oznaczonych numerami od 1 do 48 i deportowanych w większości pod koniec 1941 r. Dominowali wśród nich niemieccy kryminaliści i polscy lekarze.

Poprzedni

Następny