Chleb wolnościowy

Wystawa prezentuje komiks Chleb wolnościowy autorstwa Pawła Piechnika wydany przez Państwowe Muzeum na Majdanku. To poruszająca opowieść o losach więźniów KL Lublin, w której graficzna forma spotyka się z historycznym świadectwem i refleksją nad znaczeniem wolności.

Najważniejsze informacje

Wystawa czasowaArchiwalne

Termin wystawy:26.04.2019 - 05.08.2021
Miejsce:Lublin / Państwowe Muzeum na Majdanku
Kurator wystawy:Dorota Niedziałkowska, Lech Remiszewski, Izabela Tomasiewicz
Tłumaczenie:Lech Remiszewski
Wersja językowa:polska, angielska
Opracowanie plastyczne:Izabela Tomasiewicz, Paweł Piechnik

Chleb wolnościowy został wydany w 2019 r. z okazji 75-lecia powstania Państwowego Muzeum na Majdanku. Wydawnictwo stanowi przykład nowoczesnego podejścia do edukacji historycznej – łącząc formę komiksu z dokumentalnym przekazem, trafia zarówno do młodszych, jak i dorosłych odbiorców. Warte podkreślenia są walory artystyczne albumu, piękny rysunek, subtelna kolorystyka i estetyczna szata graficzna publikacji.

Opowieść o więźniach

Komiks to zbiór graficznych historii o losach 11 więźniów Konzentrationslager Lublin. Paweł Piechnik oparł się na autentycznych relacjach, książkach Niebo bez ptaków Danuty Brzosko-Mędryk, Pole śmierci Andrzeja Stanisławskiego, relacji Jolanty Nowakowskiej-Korzeniewskiej oraz wspomnieniach opracowanych przez Martę Grudzińską w publikacji Majdanek. Obóz koncentracyjny w relacjach więźniów i świadków. Każda opowieść rozpoczynała się prezentacją autora relacji, rozbudowane biogramy znalazły się na końcu książki.

Zbiór rysunków przestawiających kobiety na terenie obozu koncentracyjnego, na środku strony wielki napis KAPO

Z lewej strony panel wystawy z rysunkiem ptaków na tle obozu, w tle niewyraźny pomnik-brama na Majdanku

Tęsknota za wolnością

Tytułowe sformułowanie „chleb wolnościowy” pochodzi z języka obozowego – używali go więźniowie w czasie II wojny światowej, określając w ten sposób chleb wypiekany poza obozem, symbol tęsknoty za domem, bezpieczeństwem i człowieczeństwem. W warstwie symbolicznej Chleb wolnościowy wyraża niezbywalne prawo człowieka do wolności oraz przypomina, że w najtrudniejszych warunkach to właśnie nadzieja i solidarność dawały siłę do przetrwania.

dwa rysunki przedstawiające kobiety ubrane w pasiaki we wnętrzu drewnianego baraku

O głodzie, śmierci i wolności

Publikacja została podzielona na trzy części: O głodzie, O śmierci i O wolności. Każda z nich ukazuje inny wymiar życia w obozie – fizyczne cierpienie, duchowe zmagania i niegasnącą wiarę w wolność. Tym, co łączy wszystkie opowieści, jest motyw nadziei, która – mimo tragicznych doświadczeń – pozwalała więźniom zachować człowieczeństwo. Komiks nie tylko dokumentuje, ale i skłania do refleksji nad wartością wolności oraz odpowiedzialnością za pamięć o ofiarach.

Panel wystawy przestawiającej stronę komiksu Chleb wolnościowy, na drugim planie rowerzysta oraz jadący samochód

Wystawa

Ekspozycję tworzyło 15 plansz z wybranymi stronami z komiksu. 5 początkowych to duże, bardzo atrakcyjne wizualnie sekwencje ilustrujące bez słów przybycie transportu, wyładunek z pociągu, drogę i przyjęcie więźniów do obozu. Pozostałe 10 to strony zawierające grafikę i tekst, relacje konkretnych osób lub fragmenty ich opowieści ilustrujące obozową rzeczywistość. Ekspozycję planowano jako plenerową w przestrzeni miejskiej, jej celem było zainteresowanie odbiorców, zatrzymanie ich w codziennym biegu, zwrócenie uwagi na tematykę historyczną poprzez intrygującą treść i atrakcyjną plastycznie formę.

Mężczyzna w niebieskiej koszuli obok panelu wystawienniczego z przedstawioną kartą komiksu

Zdjęcie współczesne, na środku droga, po lewej stronie wystawa plenerowa na tablicach, po prawej ogrodzenie z drutu kolczastego. W tle drzewa

O autorze

Paweł Piechnik (1981) studiował na Politechnice Poznańskiej i Uniwersytecie Artystycznym w Poznaniu. Od 2005 r. zajmuje się zawodowo komiksem, ilustracją i maluje murale. Zapraszany jest również do tworzenia filmów animowanych i filmów do gier komputerowych. Pracuje z młodzieżą, prowadząc prelekcje i warsztaty komiksowe. W 2020 r. otrzymał nagrodę BohaterON w kategorii „Pasjonat” za Chleb wolnościowy. Stworzył także dwa tomy albumu komiksowego SYBIR moja historia.

40-letni mężczyzna podpisujący książkę, w tle baner z napisem: Chleb wolnościowy, Freedom bread

Poprzedni

Następny